Се очекува глобалните цени на храната да пораснат двоцифрено во 2026 година, бидејќи ескалацијата на војната во Украина од страна на Русија го влошува влијанието на другите ценовни удари на храната, наведува „Оксфорд економикс“. Се очекува пченицата да биде под најголем притисок, што веројатно ќе ги зголеми цените на лебот и тестенините. Се очекува глобалните цени на храната да пораснат за 11,8 проценти оваа година и за 4,8 проценти во 2027 година, според „Оксфорд економикс“, а најголемо влијание се очекува врз земјоделските култури, житарките, овошјето и зеленчукот и млечните производи.
Ова доаѓа во време кога екстремната топлина и суша во Европа ги оштетија земјоделските култури, додека земјоделците се соочуваат и со високи цени на енергијата и ѓубривата, влошени од војните на Блискиот Исток и Украина.
По топлотниот бран во Европа, здружението за трговија со житарки „Коцерал“ издаде итно ажурирање во јули, намалувајќи ја својата прогноза за комбинираната жетва на житарки од ЕУ-27 и Велика Британија од 295,5 милиони тони на 286,6 милиони тони. Тоа е значително помалку од 310-те милиони тони собрани во 2025 година.
Се очекува жетвата на жито во Германија да се намали за 7 проценти оваа година по силната суша и топлотните бранови, објави АФП, повикувајќи се на предупредување од Германското здружение на земјоделци. Производството се предвидува на 41,9 милиони тони.
Иако топлотниот бран предизвика значителна штета, земјоделците се соочуваат и со повисоки трошоци поради прекини во снабдувањето со нафта и други суровини по блокадата на Ормутскиот теснец поради војната со Иран.
- „Оксфорд економикс“ наведува дека најзначајното влијание врз глобалните цени на храната доаѓа од „војната меѓу САД и Иран и нејзиното влијание врз влезните податоци за производство на храна, главно нафта (дизел), природен гас и ѓубриво“, изјави за Еуроњуз вишиот економист Томас Дворак.
Компанијата соопшти дека глобалните цени на дизелот скокнале за 36% во јули во споредба со истиот период минатата година, делумно поради прекините во Ормутскиот теснец, додека се предвидува дека цените на ѓубривата ќе пораснат за 22% оваа година.
Во исто време, војната во Украина има значително влијание и врз глобалните цени на храната.
Житарките сочинуваат 25% од глобалниот индекс на цени на храната, а двете земји „заедно сочинуваат нешто помалку од 30% од вкупниот глобален извоз на пченица и над 10% од пченката“, рече Дворжак.
Нападите врз руските и украинските пристаништа, терминали за товарење и бродови, како и прекините во извозот на жито од Црното и Азовското Море, би можеле да влијаат на 86 милиони тони годишен капацитет за извоз на жито – 52 милиони тони од Русија и 34 милиони тони од Украина – што е еквивалентно на речиси 17 проценти од глобалниот извоз на жито, се вели во извештајот.
- „Најмногу ќе бидат погодени земјоделските култури – житарици, овошје и зеленчук – и млечните производи“, рече Дворжак, додавајќи дека тие се најтешко погодени од сушите и топлината.
Секако, ова ќе се прелее врз цените на многу преработени производи, како што се лебот, сирењето, виното или маслото, додаде тој.
Од друга страна, се очекува производи како месото да бидат помалку погодени. Како култура што бара интензивно ѓубрива, пченицата е под најголем притисок, при што се очекува нејзината цена да скокне за 36 проценти на годишно ниво на 6,92 долари за бушел – околу 27 килограми пченица – во третиот квартал од 2026 година.
Пченицата се користи во преработена храна, од леб и тестенини до житарки за појадок и бисквити.
- „За свежата храна, главно овошје и зеленчук, влијанието ќе биде релативно брзо и веројатно ќе биде видливо кај потрошувачките цени за два до три месеци. За преработената храна, заостанувањата се подолги, со оглед на времето потребно за берба и преработка. Тогаш очекуваме најголемото влијание врз потрошувачките цени да биде околу шест до девет месеци“, рече Дворак.
Ова значи дека цените на свежата храна би можеле да почнат да ги одразуваат нарушувањата помеѓу октомври и ноември 2026 година, додека најголемиот ефект врз цените на преработената храна би можел да се почувствува помеѓу февруари и мај 2027 година.