Колумни

Телеграмата на Рендел од 25.8.1940 од Софија за Македонците наспроти „немакедонските Бугари“, која ги урива бугарските негирања на македонскиот народ!

„Македонците сè уште се прилично под сенка… тука во Бугарија. Повеќето немакедонски Бугари сметаат дека Македонците донеле повеќе неволји… отколку што биле од корист.  .. Мнозинството од македонското население се стреми кон независна Македонска Република.“ – ќе нагласи британскиот амбасадор во Бугарија Џорџ Рендел во своето писмо, кое го испраќа до британското Министерство за надворешни работи – Форин Офисот на денешен ден, на 25 август 1940 година од Софија.

6 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Во оваа телеграма, која е, всушност, разузнавачки извештај, британскиот дипломат Рендел ги анализира состојбата на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија, во Софија, како и во вардарскиот дел на Македонија, во тогашна кралска Југодславија, но и воопшто положбата на сите три делови на Македонија во квечерината на Втората светска војна на Балканот. Во овој историски документ, заведен под сигнатурата „TNA FO 371/24880“ во Британскиот архив, Рендел го известува британското Министерство за надворешни работи – Форин офисот дека Македонците се соочуваат со силен притисок од соседните држави, но и оти имаат сопствен национален идентитет и изразени автономистички стремежи. Тој го опишува македонското население како незадоволно од тогашната југословенска (српска), грчка и бугарска власт.

Британскиот амбасадор Џорџ Рендел во Софија во 1940 година

Рендел: „Македонците не се чувствуваат ниту како Срби, ниту како Бугари, или Грци, туку бараат своја засебна македонска државност“

Британскиот амбасадор пишува дека „Македонците својот спас го гледаат во Русија (тогашниот Советски Сојуз)“, , од која се надеваат и очекуваат дека „по војната ќе им помогне да формираат посебна, самостојна Македонска Република“. Оваа телеграма, заедно со придружните коментари на британските дипломати (како оној на Џорџ Клатон), е еден од клучните британски дипломатски документи, кои докажуваат дека и пред Втората светска војна британското разузнавање јасно бележело оти Македонците не се чувствуваат ниту како Срби, ниту како Бугари или Грци, туку дека бараат своја засебна македонска државност.

Обидувајќи се да ги окарактеризира Македонците како народ Рендел во својата телеграма-разузнавачки извештај од 25 август ќе заклучи: „Македонците се познати по својот тежок карактер и имаат многу од карактеристиките на Ирците… Тие се најсреќни во спротивставувањето на кој било режим, што постои. “

Македонците наспроти „немакедонските Бугари“ во телеграмата-разузнавачки извештај на Рендел

Оваа телеграма-разузнавачки извештај на британскиот амбасадор Џорџ Рендел од 25 август 1940 година претставува политичко-дипломатски документ од првокласно значење: во него тој многу јасно и прецизно означува, од една страна, постоење „Македонци“ како народ и, од друга страна, постоење „немакедонски Бугари“, спротивно на денешната позиција на официјална Софија дека сите „Македонци не се Македонци“ туку „Македонски Бугари“, или „сѐ уште неразбудени, неосвестени Бугари“.

ПОЛИТИЧКИ ДЕМОНСТРАЦИИ НА МАКЕДОНЦИТЕ ВО СОФИЈА ВО 1939: Фотографија со наслов „Политички немири во Бугарија“ „Political Riots In Bulgaria“) на австралиското илустрирано списание „Pix“ од Сиднеј, на растурање политички демонстрации на Македонците во Софија, на која јасно се гледа густа толпа луѓе, коњичка полиција со пушки и сабји и граѓани, кои се растураат, или паѓаат (датумот на објавување е околу 11 ноември 1939 година, според податоците на Националната библиотека на Австралија)

Овој документ има особена важност, затоа што станува збор за автентична британска дипломатска документација од Софија, 25 август 1940, објавена во академската едиција „Документи на британскиот Форин Офис за Македонското прашање, 1919-1941“) („British Foreign Office Documents on the Macedonian Question, 1919 – 1941“). Британското Министерство за надворешни работи уште во 1940 година употребува израз „Македонско прашање“. Негови дипломати од срцето на Бугарија испраќаат депеши до Лондон, говорејќи за „Македонци тешки во табиетот како Ирците“, кои „се најсреќни кога му се спротивставуваат на секој, на кој било режим“ и кои „сакаат да имаат своја самостојна Македонска Република“! А денес политичкото раководство на Бугарија, нејзината Бугарска академија на науки и цела низа други бугарски политичари и „научници“ тврдат низ Европа: „Њама Македонци, њама македонски език“, „Тито ги измислил и ги создал со свој политички декрет“.

Во споменатата телеграма од 25 август 1940 година Рендел не го употребува терминот Македонци (Macedonians), само еднаш, туку оваа идентитетска одредница за цел еден етникум ја користи систематски и во различни политички контексти: Македонци („the Macedonians), „самите Македонци“ (the Macedonians themselves”), „македонските членови“ (“the Macedonian members“), „голем број – мнозинство Македонци“ (“large section of the Macedonians”) „самостојна Македонска Советска република“ („autonomous Macedonian Soviet Republic”). А наспроти Македонците Британецот Рендел говори за „немакедонски Бугари“ („non-Macedonian Bulgarians”), значи за Бугари како Бугари, за не за Македонци како Бугари!

Џорџ Рендел во Истанбул, во Турција, на 11 март 1941 година, додека е сѐ уште британски дипломатски претставник во Софија, но и во моменти кога веќе ја напушташе таа функција, затоа што Британија ги прекина дипломатските односи со Бугарија, откако Софија на 1 март 1941 го потпишува „Тројниот пакт“ со Адолф Хитлер и нацистичка Германија. Потоа германски трупи влегуваат во Бугарија, а на 8 март 1941 Рендел го праќа својот можеби последен извештај од Софија како британски амбасадор

Најважното кај овој британски дипломат е фактот што кај него „Македонците“ функционираат како засебно именувана етничко-идентитетска категорија на луѓе со сопствени политички ставови, организации, ориентации и цели. Најсилниот момент е можеби формулацијата од неговата телеграма од 25 август дека  дека „Најголемиот број немакедонски Бугари чувствуваат дека Македонците ѝ донесуваат на Бугарија многу повеќе проблеми и неволји, одошто ѝ ползуваат.“

Значи, Рендел ги става едни наспроти други: „Македонци“  — “немакедонски Бугари“, или поточно едни против други, каква што и била фактичката ситуација! Во својот дипломатски документ од Софија во 1940 година овој дипломат изнесува „студени“ разузнавачки  факти за постоењето македонски народ, кои ги гледа со своите очи, а за кои се „слепи“ бездруго најголемиот дел од денешните бугарски политичари. Неговата телеграма-разузнавачки извештај е првокласен доказ за тоа како еден висок британски дипломат во Софија пред 86 години ги концептуализирал Македонците како посебно именуван политички чинител, различно означен од „немакедонските Бугари“. Тој дипломатско-разузнавачки документ денес задобива огромно значење како доказ, кој целосно ги урива бугарските шовинистички фалсификати и негирања на самото елементарно постоење на македонскиот народ, на неговата етничка, идентитетска и јазична засебност во Балканот и Европа.

Британскиот министер за надворешни работи лордот Халифакс претседава со состанок на 16 април 1940 година, на кој присуствува и Џорџ Рендел, британскиот амбасадор во Софија, во Бугарија (седи прв крајно од десно)

Британското Министерство за надворешни работи-Форин Офисот во 1940 третирало конкретно „Македонско прашање“, кое денес Бугарија тврди дека „не постои“

Британската дипломатија во тој момент, во 1940 година, не третира некакво апстрактно „Македонско прашање“, туку судбина на конкретен народ во Балканот и македонски политички чинител, кој Германија, Италија и СССР се обидуваат да го придобијат, заради свои цели. Но, истиот тој македонски народ и македонски политички чинител ќе одбијат да бидат во служба на било кој фашистички окупатор и ќе развијат своја сопствена политичка и антифашистичка борба, извојувајќи во Втората светска војна сопствена национална слобода и ќе ја основаат самостојната македонска држава со одлуките на АСНОМ.

Во својата научна студија „Британскиот Форин Офис и македонскиот национален идентитет, 1918-1941“ угледниот канадско-македонски историчар и пензиониран професор на Универзитетот во Торонто, во Канада, Ендрју Росос истакнува дека споменатата телеграма на Рендел не е само изолиран дипломатски исказ, туку е дел од поширока британска низа на дипломатски документи за македонскиот национален идентитет. Росос е еден од најважните светски експерти за балканска политика, за историјата на Македонија и развојот на македонскиот национален идентитет и од 2012 година член на Македонската академија на науки и уметности (МАНУ) надвор од работниот состав.

 

(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна политиколошко-историска анализа, кои немаат никаква поврзаност со ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту се став на редакцијата на „Експрес“)

 

Поврзани теми:

топ|македонски идентитет|Џорџ Рендел британски амбасадор во Софија во 1940|Британско Министерство за надворешни работи – Форин Офисот|Македонци македонски народ|„немакедонски Бугари“|Македонско прашање

Повеќе на оваа тема:

Најнови вести од: Колумни

Пренесувањето на моштите на Гоце Делчев и наводните на Самуил – огледало на бугарската политика кон Македонија, од добрососедство до историски ревизионизам!

Државната и политичката свест на Бугарија за 80 години се развиваше во негативна насока: од држава, која во 1946 година официјално ја признаваше македонската национална самобитност, идентитет, држава, јазик и историја, до држава-членка на ЕУ, која денес во 2026 година практикува историски ревизионизам кон Македонија, стремежи да ја „прекрои“ нејзината автентична национална историја. Но и стремежи за бугаризирање на македонскиот идентитет и јазик. Официјална Софија денес прибегнува кон вета и блокади на македонската евроинтеграција во обид да ги оствари своите асимилаторски цели и стремежи. Двата столба на македонскиот идентитет и државност се под опсада: Цар Самоил, како македонски државотворен столб на средновековието, и Гоце Делчев, како столб на современата државност и идентитет на македонскиот народ. Toa сe двете клучни точки, кои Софија упорно се обидува да ги бугаризира. Стратегијата не е насочена само кон одделни историски периоди, туку кон целосно растурање и поништување на континуитетот на македонскиот идентитет и државотворните стремежи и традиции на македонскиот народ од минатите векови до денес.

Бугарите „јуришаат“ на „Самуил, владетелот на бугарската држава“, но за врвни светски научници тој е „македонски цар“ на „македонска држава“! (3)

Продолжуваат и денес, на 7 октомври 2026 посети и поклонувања на Бугари пред саркофагот со „посмртните останки на нивниот највелики бугарски владетел Самуил “ во Софија. Продолжува со тоа и и градењето на националниот идентитет, средновековната бугарска државност и на историјата на Бугарите на сметка на македонскиот идентитет и историја, на македонската државност, чиј еден од темелните столбови е и Самуил. Тој е споменат нималку случајно и во државотворниот „Манифест од Првото заседание на АСНОМ до македонскиот народ“ од 2 август 1944 година.

Бугарија го „киднапира“ македонскиот цар Самоил, за да ги пополни „дупките“ во идентитетот на Бугарите и на својата средновековна државност!

Пропагандниот циркус на 3 октомври 2026 година кога македонската, европската и светската јавност гледаа во Софија масовни сцени со пренесувањето на „посмртните останки на бугарскиот цар Самоил во саканата татковина Бугарија“, на 6 октомври веќе задобива нови димензии: денешното поклонение пред наводните посмртни останки на средновековниот владетел претставува забрзување и кревање на највисоко рамниште на градењето на националниот идентитет и на историјата на Бугарите. Ова е длабоко и добро осмислена операција на идентитетски, историски и национален инженеринг, заснован врз масовно присвојување на идентитетски елементи на македонскиот народ и автентичната македонска историја. Градење преку крадење – од македонскиот за бугарскиот идентитет!

Остри реакции во Бугарија и Грција околу „спектаклот“ „Враќањето на бугарскиот цар Самуил во татковината“ (2)

Пропагандниот циркус „Враќањето на посмртните останки на бугарскиот цар Самуил во татковината Бугарија“, кој без никакво сомневање има за цел да го поттикне создавањето на „заедничката историја на Македонија со Бугарија“, односно бугаризирањето на автентичната македонска национална историја, наидува на негативни и критички реакции токму во Бугарија и Грција – двете држави, кои го приредуваат овој „спектакл“ и „лошососедско“ политичко поигрување со сѐ уште научно непотврдените мошти – дали и навистина му припаѓаат на инаку македонскиот цар Самуил.

Пропагандниот циркус „Враќање на моштите на бугарскиот цар Самуил“ на Радев, Каракачанов, Јотова – пренасочување на вниманието на јавноста (1)

На 23 дена до одржувањето на изборите за нов претседател на Бугарија бугарските политичари, предводени од сѐ помалку популарниот премиер Румен Радев, организираат пропаганден циркус „Враќање на коските на бугарскиот владетел Самоил во татковината“. Во бугарската јавност и меѓу тамошни експерти ова наидува на тешка иронија, остри критики и коментари дека е „уште една бугарска трагикомедија“, „операција заради одвлекување на вниманието на гневната јавност и населението од економските неуспеси на владата и Радев лично“, но и како „предизборна пропаганда“ и „претстава за јавноста“ во екот на предизборната кампања спроти изборите за нов шеф на бугарската држава, закажани за 25 октомври 2026 година. Во бугарската јавност и на тамошните општествени мрежи веќе кружат негативни и зајадливи коментари во стилот „бугарскиот народ гладува и нема пари за леб и да плаќа сметки, а власта прави циркуси со коски“, „народот сака да купи месо без коски, а тие нам ни нудат коски, кои се за во музеј“ и „покрај коските, кога ќе му го земете и духот на Самоил, кога ќе го донесете и него во Бугарија“?!

Заветот на Анте Поповски до Македонците да ги зачуваат Македонија и македонскиoт јазик и неговите пораки до Европа

„Јазикот на еден народ е негов златен штит, негова татковина и најголема духовна вредност. Пеев уверен дека она што го пеам на ниеден друг јазик не може да се испее освен на јазикот на големата судбина на Македонците. Тие, чија адреса е запишана во Библијата, кријат некоја тајна за иднината на светот: зашто тие се сеќавање на свеста, на вековите кои одминале. Оган – кој не згаснува.“ – има напишано за македонскиот јазик и народ великиот поет на македонската кауза Анте Поповски. Тој почина на денешен ден, на 1 октомври 2003 година. Оваа 23-та годишнина од неговата смрт е соодветен повод за ново навраќање кон творештвото на овој волшебник на македонската поетска реч и кон неговите вонвременски пораки, кои еднакво силно одекнуваат и денес

Мисирков: Македонците да имаат македонско гледиште, одделувајќи ги своите интереси од интересите на Бугарија – „лошиот демон за Македонија“!

„Бугарската надворешна политика е главниот извор на сите наши несреќи. Затоа не може и да се зборува за некакви арнотии од Бугарија за Македонија. … Македонци! Време е да се убедиме оти лошиот демон за Македонија не е никој друг освен Бугарија. Ете зошто треба час поскоро да си ги одделиме нашите интереси од бугарските..“ – нагласува авторот на „За македонцките работи“ Крсте Мисирков во својот реферат со наслов „Имат ли се нужда од македонцки национални научно-литературни другарства?“, кој го изнесува на денешен ден, на 28 септември 1903 година во Македонското научно-литературно другарство „Св. Климент“ во Санкт Петербург (тогаш Петроград). Тогаш идеологот на македонизмот Крсте Мисирков најдиректно ја формулирал идејата дека македонското прашање мора да има сопствен македонски глас. Истапувајќи на денешен ден пред 123 години како национален мислител од највисок ранг тој се залага Македонија да не биде предмет на туѓи политики, а Македонците сами да ја одредуваат сопствената национална и политичка позиција на Балканот – вонвременски завет и предупредување од исклучително значење во ова „евроинтеграциско време-невреме“ за македонскиот народ.

За Лант е „глупаво прогласувањето на македонскиот како бугарски јазик“ – дали Костадинов го стори тоа како кандидат за претседател на Бугарија?!

„Бугарските научници, кои тврдат дека концептот на македонскиот јазик бил непознат пред Втората светска војна, или кои продолжуваат да тврдат дека македонскиот јазик не постои, изгледаат не само нечесно, туку и смешно и глупаво! Грчките  научници, кои изнесуваат слични тврдења, покажуваат арогантно незнаење за своите словенски соседи!“ – има констатирано авторот на „Граматиката на македонскиот книжевен јазик“ американскиот славист Хорас Лант во научна статија во 1984 година реагирајќи на постојаните негирање на постоењето и самобитноста на македонскиот јазик. Лант е роден на 12 септември 1918, а починал на 11 август 2010 година. Навршувањето на 108-та годишнина од раѓањето на овој светски признат лингвист е повод да се осврнеме од гледна точка на неговите македонистички истражувања на политичкиот театар, кој го приреди во бугарскиот парламент Костадин Костадинов, лидерот на бугарската ултрадесничарска и националистичка партија „Преродба“. Како пратеник Костадинов поднесе иницијатива македонскиот јазик да биде прогласен и да биде третиран како бугарски јазик. Кажаното од Лант важи денес во целосна мера и за Костадинов: нечесна е и смешна и глупава оваа негова иницијатива за јазикот, кој сиот научен свет го познава и го признава како македонски јазик – идентитетски столб на македонскиот народ.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top