Колумни

Кристина Крамер, врвниот светски амбасадор на македонскиот идентитет и јазична самобитност: Македонскиот јазик има своја историја и корени!

Проф. д-р Кристина Крамер, врвна македонистка од Канада, е добитник на годинашната најголема награда за македонистика „Воздејства“ како највисоко признание за нејзиниот извонреден и долгогодишен придонес во афирмацијата, изучувањето и претставувањето на македонскиот јазик, литература и култура во светот. Ова престижно признание, кое традиционално го доделува Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ (УКИМ), на 20 август 2026 година ѝ го врачи на Крамер ректорката Биљана Ангелова на свеченото отворање на 59-тата Летна школа на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура во Охрид. Наградата „Воздејства“ симболично го заокружува нејзиниот статус како еден од најважните современи странски македонисти. Македонските и македонистичките воздејства на Кристина Крамер траат веќе 40 години без прекин и продолжуваат со безмалку ист интензитет. Крамер е неуморен амбасадор на македонската книжевност, преведувајќи капитални дела од автори како Лидија Димковска, Гоце Смилевски, Луан Старова. За преводот на поезијата на Ацо Шопов ја освои и меѓународната награда „Драги“ во 2025 година. Канадската македонистка е и вистински светски амбасадор на македонскиот народ и неговиот македонски идентитет, на македонскиот јазик.

5 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Кристина Крамер во многу пригоди во светот во изминатите години и децении јавно и категорично ги бранела, но и продолжува и натаму да ги брани, посебноста и автохтоноста на македонскиот јазик. Како лингвист и автор на учебници по македонски јазик таа доследно ја застапува вистината дека македонскиот јазик има свој посебен историски континуитет. Во своите научни трудови, јавни настапи, предавања и интервјуа канадско-американската македонистка аргументирано се спротивставува на негирањето не само на македонскиот јазик, туку и на македонскиот идентитет.

„Македонија е Македонија. Македонскиот јазик е македонски јазик. Македонскиот народ е македонскиот народ. Зошто една држава може да вели дека од ден-денес оваа држава, овој народ, овој јазик треба да најде друго име. Веќе има име и името е Македонија.“ – има изјавено Крамер во интервју за поранешната Македонска редакција на Гласот на Америка во октомври 2010 година.

Посочувајќи дека не е политичар, туку лингвист, таа уште тогаш нагласи дека не може да ја сфати суштината на спорот околу името Македонија и оти не гледа причина да се преименува македонскиот јазик. „Ова е глупост. Зошто да има северномакедонски јазик кога нема ниту еден човек на светот кој зборува на друг македонски јазик? Кога веќе македонскиот е вклучен во енциклопедии како македонски јазик; кога веќе има книги по библиотеки по целиот свет под името македонски јазик. Не ми е јасно зошто треба да најдеме друго име, кога веќе имаме имаме, кое е познато во целиот свет, освен во Грција и во Бугарија.“ – имаше укажано Кристина Крамер во тоа интервју за Гласот на Америка на Македонски јазик.

Во многу пригоди, како и во своите научни студии, Крамер посочува дека македонскиот јазик има иднина и како секој друг јазик. Таа често нагласува дека природниот развој на македонскиот јазик бил прекинат со поделбата на македонската територија, дополнувајќи дека неговото најголемо богатство на јазикот е тоа што неговите дијалекти сѐ уште се живи, напоредно со современиот, стандардизиран македонски. Посебно е значајно што оваа славистка и македонистка научно ги побива тезите за наводниот „вештачки карактер“ на македонскиот јазик и народ. Во предавањето, што го имаше одржано во април 2013 година во просториите на Обединетата македонска дијаспора во Вашингтон, кога зборуваше за развојот на македонскиот јазик по поделбата на Македонија со договорот од Букурешт во 1913 година, Кристина Крамер истакна дека македонскиот јазик е посебен јазик и оти се неодржливи тврдењата на некои од соседните држави за „вештачкиот карактер“ на македонската нација и култура.

Проф.д-р Кристина Крамер

„Има секакви глупости на овој свет. Македонскиот јазик честопати го нарекуваат измислен јазик. Божем Тито едно утро рекол нека биде македонски јазик и биднал. Всушност, стандардизацијата на модерниот македонски јазик своите корени ги има во доцниот 18 век.“ –  аргументираше во таа пригода Крамер.

„Преку романите ја сфатив суштината на македонската судбина“

Покрај професорската дејност, Крамер остварувала и врвна преведувачка дејност, за што има добиено редица значајни награди и признанија. Таа продолжува да дејствува и натаму како неуморен амбасадор на македонската книжевност, преведувајќи капитални дела од автори како Лидија Димковска, Гоце Смилевски, Луан Старова. За преводот на поезијата на Ацо Шопов ја освои и меѓународната награда „Драги“. Во интервју за весникот „Нова Македонија“ на 20 април 2022 година Крамер ќе истакне: „Преку романите ја сфатив суштината на македонската судбина, исполнета со војни, преселби, печалбарство. Сето она што го гонело народот надвор од своето родно место, што ги принудувало луѓето непрекинато да го почнуваат животот од почеток. Македонската литература е тесно поврзана со земјата, историјата, усната традиција, адетите. Научив многу за Македонија преку неа.“

„Моето учење на македонскиот јазик почна пред четириесет години, во 1978, кога како студентка на постдипломски студии на универзитетот Северна Каролина, Чапел Хил, имав шанса да учествувам на летниот семинар во Охрид. Мојата прва научна работа поврзана со македонскиот јазик, магистерската работа, ми даде прва можност да ги читам дијалектните описи на Божидар Видоески.“ – запиша Крамер во својата статија со наслов „Спомени“, поместена во зборникот на трудови од меѓународната научна манифестација „Македонистички денови“, одржана Македонската академија на науки и уметности“ во 2018 година.

За 35 години работа 300 студенти по македонски јазик

Проф.д-р Кристина Крамер

Кристина Крамер е веќе неколку години во пензија. Од 2009 година е членка на Македонската академија на науките и уметностите надвор од работниот состав. Во својата 35-годишна академска дејност како професорка на Катедрата за славистика при Универзитетот во Торонто со децении го предаваше македонскиот јазик и создаваше нови генерации странски слависти и македонисти. Имала околу 300 студенти по македонски јазик. Предавала лингвистика, а го држела и предметот „Јазик, идентитет и политика“. За овој предмет секоја година имала од 40 до 50 студенти. Доаѓале од целиот свет. На нејзиното последно предавање во 2019 година присуствувале 50 студенти од 44 различни говорни подрачја. Меѓу нив и од македонското говорно подрачје.

Таа е автор на учебникот за македонски јазик „Македонски: курс за почетници и напредни студенти“ („Macedonian: A Course for Beginning and Intermediate Students“), кој се смета како најшироко прифатена и најважна книга за изучување на македонскиот јазик на англиското говорно подрачје: Таа книга е објавена за првпат во 1999 година, а повторена и проширена во второто издание во 2003 година. Како научен специјалист за балкански јазици и семантика, особено за македонскиот јазик и јужните словенски јазици Крамер реализирала многубројни истражувања, кои ги опфатиле следните области: синхронизирана лингвистика, социолингвистика, глаголски категории, јазици и политички погледи.

Поврзани теми:

светски афирматор и бранител на македонскиот јазик и идентитет|македонска јазична идентитетска и национална самобитност|топ|професор д-р Кристина Крамер|добитник на наградата за македонистика „Воздејства“ на УКИМ

Најнови вести од: Колумни

За Лант е „глупаво прогласувањето на македонскиот како бугарски јазик“ – дали Костадинов го стори тоа како кандидат за претседател на Бугарија?!

„Бугарските научници, кои тврдат дека концептот на македонскиот јазик бил непознат пред Втората светска војна, или кои продолжуваат да тврдат дека македонскиот јазик не постои, изгледаат не само нечесно, туку и смешно и глупаво! Грчките  научници, кои изнесуваат слични тврдења, покажуваат арогантно незнаење за своите словенски соседи!“ – има констатирано авторот на „Граматиката на македонскиот книжевен јазик“ американскиот славист Хорас Лант во научна статија во 1984 година реагирајќи на постојаните негирање на постоењето и самобитноста на македонскиот јазик. Лант е роден на 12 септември 1918, а починал на 11 август 2010 година. Навршувањето на 108-та годишнина од раѓањето на овој светски признат лингвист е повод да се осврнеме од гледна точка на неговите македонистички истражувања на политичкиот театар, кој го приреди во бугарскиот парламент Костадин Костадинов, лидерот на бугарската ултрадесничарска и националистичка партија „Преродба“. Како пратеник Костадинов поднесе иницијатива македонскиот јазик да биде прогласен и да биде третиран како бугарски јазик. Кажаното од Лант важи денес во целосна мера и за Костадинов: нечесна е и смешна и глупава оваа негова иницијатива за јазикот, кој сиот научен свет го познава и го признава како македонски јазик – идентитетски столб на македонскиот народ.

Писмо од Егејска Македонија од 10.9.1862 против денешните грчки негирања: „Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!“ (2)

„Ќе ти пишувам почесто, ама не знам по бугарски, нашите луѓе овде не знаат бугарски. Нашите луѓе во Ениџе Вардар го знаат нашиот мачедонски език!““  – пишува во писмо, кој го испратил Македонец од Ениџе Вардар, од Егејска Македонија, на 10 септември 1862 година. Јазикот на Македонците во Егејскиот, или Беломорскиот дел на Македонија, не бил бугарскиот, туку македонскиот, или како што стои во оригиналот „мачедонски език“. Ова е многу убедлив доказ и изворно сведоштво, што ги побива сите досегашни и најнови грчки негирања и фалсификати дека „никогаш се говорел македонски јазик на грчката територија“. Но, исто така, и многубројните научни аргументи и докази на врвни светски лингвисти за посебноста на македонскиот јазик и неговата застапеност на сите делови на некогашна етнојазична, неподелена Македонија, претставуваат научен бедем, пред кој се уриваат и стануваат бесмислени досегашните и најновите грчки и сечии други шовинистички негирања на постоењето на мајчиниот јазик на македонскиот народ, но и неговото прикажување како наводна „вештачка творба“, како „измислен јазик“.

Овчарани 2026 ги „разбуди“ духот на Метаксас и грчкиот шовинизам за „измислениот“ македонски јазик и Македонците како „ѓубриња на Балканот“! (1)

Грчката националистичка страница „Грција со висока дефиниција“ на општествената мрежа објави текст за „Контроверзното видео од Мелити“, односно од годинашниов фестивал на македонски ора и песни во Овчарани (на грчки: Мелити). По таа објава во изминативе 48 часа, на 9 и 10 септември, уследи силен бран од реакции на Грци со тешки навреди, пцости, омраза, омаловажувања и негаторски квалификации кон македонскиот народ и јазик, како и кон Република Македонија како држава Македонија.

Теророт врз Македонците во Грција и злогласниот закон на Метаксас од 7.9.1938 за забрана на македонскиот јазик!

На 7 септември 1938 година, диктаторскиот режим на Јоанис Метаксас во Грција го донесе Законот (Правен акт) 2366, со кој радикално се засили претходната забрана и целосно се криминализираше употребата на македонскиот јазик во Егејска Македонија — вклучително и во интимата на сопствениот дом и во кругот на семејството.

Македонистичкото дело на Мјечислав Малецки – бедем пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет

Истражувањата на полскиот славист Мјечислав Малецки претставуваат непобитен научен доказ за автохтоноста и посебноста на македонскиот јазик. Наспроти повеќедецениските организирани политички напади и фалсификати, кои доаѓаат од одредени кругови, делото на овој светски признат лингвист уште во првата половина на XX век ја зацврсти позицијата на македонистиката на меѓународно ниво. Од една страна стојат произволните толкувања и веќе државна доктрина на негација и фалсификати од страна на Бугарската академија на науки и на официјална Софија во врска со „бугарските темели“ на македонскиот јазик, или за неговата „измисленост како јазик во 1944/1945 година“. Од друга страна стои научната вистина за овој најважен столб на македонскиот идентитет, која се потпира исклучиво врз лингвистички факти и домашни и меѓународни теренски истражувања, кои траат многу повеќе од еден век. Полскиот македонист Мјечислав Малецки починал на денешен ден, на 3 септември 1946 година. Ова е пригода за ново навраќање кон неговото македонистичко научно дело, кое е бедем, пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет.

Коле Неделковски: Нашата мила татковина, посрбена, побугарена и погрчена, не се даде никому и си остана со македонска боја!

„Викот на бесмртниот Македонец Крсте Мисирков се разнесува дури сега над неговата мила татковина, веќе измачена од борбите и соперништвата на неколку народи, кои не штедеа ништо, за да ја имаат посрбена од едни, побугарена од други и погрчена од трети. Но таа не се даде на никого и си остана со својата боја македонска! Сега, подигната културно и економски, го подзема најдрагиот нејзин глас, го прегрнува најсветото име и со целата своја моќ го држи и го разнесува како светилник до најкрајните катчиња на својата ширина.“ – му напишал македонскиот револуционерен поет Коле Неделковски на 18 мај 1940 година на д-р Сергеј Мисирков, синот на Крсте Мисирков, кој тогаш живее и работи во градот Елена, Бугарија. Ова писмо Неделковски му го пратил на Сергеј во името на Македонскиот литературен кружок, како негов член, откако ја открил во Народната библиотека во Софија заборавената книга на Крсте Петков Мисирков „За македонцките работи“. Коле Неделковски е еден од најреволуционерните поети во македонската книжевност. Починат е на денешен ден, на 2 септември 1941 година во инцидент со бугарската полиција во околности, сѐ уште неразјаснети до крај: скокајќи сам од прозорецот на зградата каде што живеел, или можеби бил фрлен долу.

Европска комисија: Остануваат правилата за влез и излез во Шенген за превозниците од Западен Балкан

Од Европската комисија информираа дека остануваат правилата за влез и излез на транспортерите од Западан Балкан во Шенген зоната, односно тие може да престојуваат 90 дена во рок од 180 денови.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top