Колумни

Поклон до земја за Лина – Пишува Роберт Димитриевски

Подвигот во Вимблдон е вистинска спортска бајка, во која само избраните како Ѓорческа успеваат да се издигнат над сите објективни околности против нив

Лина Ѓорческа ги има сите можни причини на овој свет за да биде горда на себе и на својот успех. Не само што не се посрамоти против ланската финалистка на Вимблдон и шеста носителка годинава Аманда Анисимова, туку со освоените пет гема, од кои три во првиот сет, но и со покажаната класа во одделни моменти од мечот покажа потенцијал далеку над 222. место на ВТА-листата. Спасената меч-топка при 1-5 во вториот сет и освоениот гем со три врзани поени на свој сервис против двократната вицешампионка на гренслемите се показ и доказ за карактерот на македонската тениска кралица.

Дуелот со Американката со руско потекло е шлагот на тортата и за Лина, и за македонските тенис и спорт воопшто. Со избореното учество во главната конкуренција во сингл на еден од четирите најголеми тениски турнири во сезоната како прв Македонец кому тоа му пошло од рака, Ѓорческа уште отсега ја заслужи наградата за спортистка на Македонија за 2026 година.

На Вимблдон имаат оставено трага и Александар Китинов, и Калин Ивановски, обајцата стигнувајќи до третото коло – првиот во двојки во 2001 година, а вториот меѓу јуниорите во 2021 година – но со своите 31 година и 330 дена, тетовката е највозрасниот дебитант на еден гренслем по 1971 година! Благодарејќи на трите победи во квалификациите, последната над 20. носителка Лучија Бронѕети од Италија, пред две години 46. женски рекет во светот, препуштајќи ѝ само три гема!

Лина е највисоко рангираниот македонски тенисер во сингл некогаш, и во машка, и во женска конкуренција – пред девет години беше 170. на ВТА-листата. Во кариерата има освоено 15 турнири индивидуално и уште 47 во двојки, кадешто во 2017 година се искачи на 116. место во светот.

Импресивни бројки со кои деновиве се гордее и Македонија, иако таа има само симболичен придонес што најчесто се сведува на тапкање по рамо и еуфорија, како деновиве, без поконкретна поддршка за спортистката што ја стави на тениската мапа и поради која многумина во светот првпат дознаа за македонската држава. Сè што има постигнато во супер скапиот спорт, кој некои го нарекуваат аристократски зошто само богати можат да си ги дозволат патните трошоци, сместувањето, опремата, а такви се по педесетина најдобри светски тенисер(к)и, е прво лично нејзина заслуга, а потоа и на тренерот Димитар Лабудовиќ и на нејзиниот татко Владимир Ѓорчески.

Судбината сакаше одбојкарската легенда на Македонија, цели 18 години нејзин личен возач од Тетово до Скопје на тренинг, главен финансиер и најголем поддржувач каков што само родителот може да биде, да не го дочека врвот на кариерата на ќерка си. Но, некаде од небото и популарниот Ципа, со 48 настапи за СФРЈ и прв капитен на македонската репрезентација, чиј дрес го носеше пет години, некогашен одбојкар на Барселона и на Арис покрај на Работнички, Вардар и Југохром, бездруго се радува за подвигот на своето чедо.

Има и зошто. Лина им ги стопли срцата на Македонците низ целиот свет со круната на својата максимална посветеност на животната определба што ги прослави и неа, и земјата од која доаѓа. Вистинска спортска бајка, во која само избраните како Ѓорческа, со срце како планина и со верба во сопствените капацитети, успеваат да се издигнат над сите објективни околности против нив. Од неа можат многу да научат сите што ги прават првите чекори во белиот спорт, но и сите што се соочуваат со слични пречки во животот воопшто.

Во време кога врвните спортисти се создаваат буквално во лабораторија, со сета можна придружна логистика, блесокот на новата спортска хероина на Македонија изгледа и романтично, и мотивирачки, но и отрезнувачки. Каде ли ќе ѝ беше крајот ако навреме ја добиеше потребната поддршка е легитимно прашање што се наметнува додека (не)знајни почнуваат да се туркаат за споделување дел од нејзината слава.

Од жарот во нејзините очи додека ги чекаше сервисите на Анисимова, пак, станува јасно дека таа нема да се задоволи со историјата што ја испиша во Вимблдон. За среќа и радост на растечката армија нејзини фанови во Македонија и меѓу Македонците каде и да се.

 

 

 

 

 

 

 

 

Најнови вести од: Колумни

Телеграмата на Рендел од 25.8.1940 од Софија за Македонците наспроти „немакедонските Бугари“, која ги урива бугарските негирања на македонскиот народ!

„Македонците сè уште се прилично под сенка… тука во Бугарија. Повеќето немакедонски Бугари сметаат дека Македонците донеле повеќе неволји… отколку што биле од корист.  .. Мнозинството од македонското население се стреми кон независна Македонска Република.“ – ќе нагласи британскиот амбасадор во Бугарија Џорџ Рендел во своето писмо, кое го испраќа до британското Министерство за надворешни работи – Форин Офисот на денешен ден, на 25 август 1940 година од Софија.

Кристина Крамер, врвниот светски амбасадор на македонскиот идентитет и јазична самобитност: Македонскиот јазик има своја историја и корени!

Проф. д-р Кристина Крамер, врвна македонистка од Канада, е добитник на годинашната најголема награда за македонистика „Воздејства“ како највисоко признание за нејзиниот извонреден и долгогодишен придонес во афирмацијата, изучувањето и претставувањето на македонскиот јазик, литература и култура во светот. Ова престижно признание, кое традиционално го доделува Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ (УКИМ), на 20 август 2026 година ѝ го врачи на Крамер ректорката Биљана Ангелова на свеченото отворање на 59-тата Летна школа на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура во Охрид. Наградата „Воздејства“ симболично го заокружува нејзиниот статус како еден од најважните современи странски македонисти. Македонските и македонистичките воздејства на Кристина Крамер траат веќе 40 години без прекин и продолжуваат со безмалку ист интензитет. Крамер е неуморен амбасадор на македонската книжевност, преведувајќи капитални дела од автори како Лидија Димковска, Гоце Смилевски, Луан Старова. За преводот на поезијата на Ацо Шопов ја освои и меѓународната награда „Драги“ во 2025 година. Канадската македонистка е и вистински светски амбасадор на македонскиот народ и неговиот македонски идентитет, на македонскиот јазик.

Лазо Ангеловски, ѕверски усмртен од грчката војска на 19.8.1948: Народ не се уништува со еден одземен живот, туку закрепнува со духот на маченикот!

„Не, јас не сум Евангелидис Лазарос, туку Ангеловски Лазо. Ние не сме Грци, туку Македонци. Јас верувам во мојот народ… Me убедувате дека не постои таков народ, но, ете, погледнете од Лерин кон север… Тие таму живеат и се радуваат на својата извојувана слобода!“ – со овие зборови му одговорил Лазо Ангеловски, револуционерот и деец за слободата на Македонците во Егејска Македонија, на началникот на затворот во Лерин во август 1948 година. Иследникот барал од претепаниот Лазо, уште незалекуван од добиените рани, да се откаже од своите револуционерни и македонски идеали. Му нудел дека ќе се спаси така. Лазо остро му се спротивставил: „Народ не умира, ниту се уништува со еден одземен живот, туку тој народ од духот на маченикот сѐ повеќе закрепнува!“ Лазо Ангеловски станува легенда на маченик мeѓy месното население во егејскиот дел на Македонија и идеал за храброст на идните македонски поколенија, запишал историчарот Христо Ивановски во својот научен труд за Ангеловски. Денес навршуваат 78 години од херојската смрт на овој велик Македонец, ѕверски усмртен од грчките монархофашисти на 19 август 1948 година.

Лант, водечкиот светски македонист и автор на македонската граматика од 1952, ја „бетонира“ вистината за самобитноста на македонскиот јазик и народ!

Уште пред седум децении американскиот македонист Хорас Лант целосно ги поби сите негаторски тези дека некој го „измислил македонскиот јазик во 1944/1945 година“ по своја „милост“, како што „трубат“ Бугарите денес низ Европа. Во текот на својот научен престој во Македонија и врз основа на систематската анализа на фонологијата, морфологијата и синтаксата на македонскиот јазик Лант потоа ја пишува својата знаменита „Граматика на македонскиот книжевен јазик („A Grammar of the Macedonian Literary Language“), која е објавена во Скопје во 1952 година. Ова дело претставува прва целосна научна граматика на современиот македонски литературен јазик, напишана според западни лингвистички стандарди и наменета за меѓународната научна јавност. Оваа граматика го разгоре гневот на бугарските националисти, кои го сметаа македонскиот јазик како „западен дијалект на бугарскиот јазик“. Лант почина на 11 август 2010 година. Денешното навршување на 16-тата годишнина од неговата смрт е соодветна пригода за должно осврнување кон неговото македонистичко дело, кое е од исклучително значење за македонскиот народ.

Народниот херој Михајло Апостолски, генералот, кој се бореше со оружје и наука против бугарскиот окупатор и великобугарскиот шовинизам кон Македонија

„Срцевината на бугарската политика се барањето Македонија да се присоедини со Бугарија и непризнавањето на македонската нација. Таа теорија со таканаречени ‘научни методи’ денес ја разработуваат бугарските историчари. Тие се обидуваат да докажат дека Македонија е Бугарија, односно дека Македонците се Бугари. Тоа е смешно. Тоа не е историја! Како може некому му да се промени нацијата со политикантски декрет? Националното чувство не може да се промени.“ – нагласи генералот Михајло Апостолски во интервју дадено за белградскиот часопис „Дуга“ број 261 од 25 февруари 1984 година. Тоа е народниот херој, човекот што командуваше во Втората светска војна со Главниот штаб на народноослободителната војска на Македонија и првиот претседател на Македонската академија на науки и уметности. Изворните сведоштва и забелешки на Апостолски за бугарската окупација и историските манипулации на Бугарија, оставени во неговите дела, интервјуа и историски документи, се од првокласно значење за политичката и и севкупна национална историја на македонскиот народ. Денес, на 7 август 2026 година се навршуваат 39 години од неговата смрт и ова е пригода за повторно сеќавање за животот и делото на Михајло Апостолски, една од клучните личности на генерацијата, која со оружје ја извојува слободата и ја втемели државноста на македонскиот народ, а со перо и наука ја ширеше и ја бранеше македонската национална и јазична самобитност ширум Европа и светот.

Ватрослав Јагиќ, светскиот афирматор на посебноста на македонскиот народ, идентитет и јазик, наспроти сите оспорувања на неговото постоење!

На денешен ден, на 5 август 1923 година починал хрватскиот јазичар Ватрослав Јагиќ, славист со огромно значење за македонскиот јазик и македонистиката. Тој има непроценливо, пионерско значење за македонскиот народ и јазик. Како еден од најголемите светски слависти во XIX и почетокот на XX век, тој со својот научен авторитет ги извлече македонскиот јазик и македонистиката од сенката на соседните пропаганди и ги  постави на рамноправно рамниште во светската наука. Јагиќ му даде на македонскиот јазик научен легитимитет на меѓународната сцена уште пред да биде кодификуван во 1944 / 1945 година. Од непроценливо значење е широката и голема меѓународна афирмација на македонскиот јазичен идентитет, која ја вршел со своите научни активности овој хрватски и европски јазичар. Иако дејствувал во време кога македонскиот јазик немал официјален статус, Јагиќ во своите научни студии јасно го издвојувал македонскиот јазичен и дијалектен простор како посебен и специфичен во рамките на јужнословенската јазична група. Улогата на Ватрослав Јагиќ во одбраната на македонскиот национален и етнојазичен идентитет била првенствено научна: дејствувајќи како силен штит против асимилаторските пропаганди на соседните балкански држави во XIX век. Во време кога македонскиот народ немал своја држава, ниту политичка моќ, Јагиќ го користел својот авторитет како водечки светски славист, за да ја докаже научната вистина за Македонија. И денес, 103 години по својата смрт, Јагиќ продолжува жестоко да ги негира сите негирања на македонскиот народ, идентитет и јазик, во прв ред „епохалните вистини“, кои ги пласираат Бугарската академија на науки и грчките „научници“ за „непостоењето“ на македонскиот јазик и на Македонците како народ.

Ѓорѓи Абаџиев, писателот на „светлосната згорнина“ на македонскиот народ: Секој треба да си го плати долгот кон татковината!

„Навлегуваше во неговиот ум јаснина како да излегол од хаосен мрак на светлосна згорнина… Другарите, кои загинаа, го исполнија својот долг. Треба и ние да го исполниме нашиот долг… Да се свртиме кон себеси, кон нашата положба… Вистинската смисла на човечкото живеење е во непрекинливата акција, во волјата на човекот да дејствува.“ – напиша големиот македонски писател Ѓорѓи Абаџиев во својот бележит историско-психолошки роман „Пустина“ за времето непосредно пред Илинденското востание, пролетта 1903, и за солунските атентатори — гемиџиите. Абаџиев ја вградува во него пораката дека секој на свој начин треба да си го плати долгот кон својата татковина. Вчера, на 2 август се навршија 63 години од неговата смрт. Овој знаменит македонски книжевен деец како да зрачи и денес со пораките од „Пустина“ дека македонскиот народ треба токму денес да се извиши кон „светлосна згорнина“ од „хаосниот мрак“ во кој го туркаат, оти треба „да се сврти кон себе и кон положбата, во која се наоѓа“, барајќи ја „смислата на своето постоење во непрекинливата акција, во својата волја да дејствува“.

To top