Колумни

Безбеден град, безбеден паричник – Пишува Роберт Димитриевски

Целта ги оправдува средствата е најголемиот адут на системот за набљудување и за регистрирање сообраќајни прекршоци

Се крена кука и мотика против „Безбеден град“ уште во првиот ден од едномесечниот период за тестирање на системот за набљудување и за регистрирање сообраќајни прекршоци. Старо, младо, машко и женско на нозе се кренало против долго најавуваната мерка за намалување на самоволието, аздисувањето и свесното доведување во опасност на другите учесници во сообраќајот. Пискотници се слушаат од Галичник до Река од најголемиот број „среќници“ што добија „честитка“ од Министерството за внатрешни работи веќе во првите 24 часа од примената, во која камерите детектирале неверојатни 110.000 прекршоци!

Мал дел од изненадените и навредени со опомените до некаде имаат право. Казни за пречекорување на дозволената брзина од еден, два или три километри на час, едноставно, се престроги за град со сообраќајна инфраструктура како Скопје. Таков вид швајцарска прецизност и англиска педантност би дошла на ред кога и во главниот град на Македонија ќе има улици како во Лондон или во Цирих, со беспрекорна хоризонтална и вертикална сигнализација, без дупки и избледени линии на коловозот, а возачите би имале стандард за да возат нови автомобили со максимално прецизни уреди за мерење на брзината на движење.

Кога и во Скопје би функционирал непречено т.н. зелен бран, па со малку под 50 км/ч би се „фаќал“ секој семафор по патеката на движење, тогаш не би ни имало потреба да се побрза за да не се затвори наредниот семафор. А за такво нешто ќе мора да се погрижи токму полицијата, која често ги исклучува семафорите за да помине некој многу важен, а потоа „заборава“ да го врати зелениот бран.

Што правиме со прекршоците предизвикани од пешаци? Кој и како нив ќе ги казни ако не може да им се утврди идентитетот со снимката од камерата, а поради нивното однесување некој во дел од секунда реагирал инстинктивно и направил прекршок?

Наспроти неколкуте аргументи за размислување за несовршеноста на „Безбеден град“, многу повеќе се тие што ја поткрепуваат употребата на овој систем. Прво и основно, тој не е нешто ново, туку одамна применета метода за дисциплинирање на возачите во развиените земји, а од пред извесно време функционира и во соседството. Па, ако некој може да внимава како вози во Белград, Софија, Сараево, Загреб, да не зборуваме за западна Европа, зошто не би можел и тука?

Агресивното возење, вршењето притисок врз другите што ги почитуваат сообраќајните правила и прописи, намерното забрзување и престигнување таму кадешто знаците изричито го забрануваат тоа (пред патарина, граничен премин) за да се биде прв, свирењето некому што не тргнал на семафор како на Формула 1, непочитувањето на правото на предимство на раскрсница или во кружен тек, претекнувањето на полна линија поради незадоволство од бавноста на тој пред себе, блендирањето, гестикулирањето и заканите до друг возач што на „пуританецов“ не му е по волја се само дел од овдешниот сообраќаен фолклор.

Поради ваквото и слично однесување, МВР само во 2024 година забележало 8.457 сообраќајни незгоди, во кои загинале 142 лица, а 7.156 биле повредени! Секој загубен живот или добиена повреда во сообраќајот е многукратно потешко за прифаќање од проста причина што огромниот процент од нив можеле, а не биле спречени.

„Безбеден град“ е една од алатките за ублажување и за сведување на оваа статистика во подносливи граници и токму поради тоа заслужува поддршка. Да, во овој тест-период до Нова година може и треба да се отворат сите аспекти на неговата примена, да се прифатат конструктивните и добронамерни забелешки и системот да се подобри, но од 1 јануари повеќе не смее да има толеранција. И на тоа мора да се опстои, без разлика на политичката цена што ќе мора да се плати, зошто од некаде мора да се почне. Никој, па ни Македонија, нема отповеќе граѓани за губење или за повредување по улиците.

Голем беше отпорот и против воведувањето на забраната за пушење во јавни објекти, па со тек на време се сфати дека е во интерес на здравјето на граѓаните, пред да се појави пренајпаметниот несуден муртински нобеловец и прво што направи кога дојде на власт е нејзиното укинување. За денес и тие што од почетокот мрчеа за прогонот на цигарите од угостителските објекти со носталгија да ламентираат колку таа мерка била добра.

Без мака и одрекување, нема напредок. Со „безбеден град“ се афектирани огромен дел граѓани, па огромни се и ќе бидат реакциите. Ќе им треба време на сите да се прилагодат и да почнат да си ги менуваат лошите навики, првенствено во тајмингот на тргнување некаде со возило. Но, безбели и ним им е јасно дека е неспоредливо полесно да се навикнат на ова отколку на останувањето без драга личност што прерано го завршила животот во или под возило.

Најнови вести од: Колумни

Димитрија Чуповски, народниот трибун и градител на македонската национална самосвест – 86 години од смртта (2)

На 29 октомври 1940 година во Ленинград, во Русија засекогаш ги затвори своите будни и неуморни очи Димитрија Чуповски, најистакнатиот и најдоследен организатор и афирматор на македонската национална мисла и акција, македонскиот општественик, револуционер, политичар и дипломат, публицист и поет, истражувач на македонското минато и култура, картограф на етничка Македонија. Чуповски беше најблизок истомисленик и идеен соборец со Крсте Мисирков во раководството на Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург. Денес се навршуваат 86 години од неговата смрт. Неуморниот борец за македонската кауза остави зад себе богато научно, публицистичко и национално наследство. Од тоа наследство засекогаш ќе зрачи вонвременската порака дека македонскиот народ не треба никогаш да очекува од никого од Балканот и Европа милост дека ќе се грижи за неговата судбина, туку оти самиот треба да ги земе своите работи во свои раце, самиот да ги уредува својот живот и својата татковина.

Македонското научно-литературно другарство од 1902 – моќниот гласник на македонската вистина во Европа и светот (1)

„Словеномакедонското национално-просветно друштво ‘Св. Кирил и Методија’ има цел да го помага духовното преродување и обединување на Македонските Словени и нивното слободно национално-битово самоопределување.“ – се наведува во член 1 на во Уставот на Македонското научно-литературно другарство (МНЛД), основано на денешен ден, на 28 октомври 1902 година во тогашен Санкт Петербург, во Русија. Активностите на Македонското научно-литературно другарство на Крсте Мисирков, Димитрија Чуповски и другите македонски национални дејци, собрани во него, имаат огромно, немерливо значење за македонскиот народ и Македонија, бидејќи уште пред повеќе од еден век многу јасно и многу силно ги претставуваа и ги заштитуваа македонските национални и државни интереси пред агресивните балкански држави и нивните поддржувачи – големите европски сили. МНЛД им укажа на Европа и светот уште пред 122 години дека постои еден народ во Балканот со своја македонска самосвест, кој се бори за правото сам да ја кове својата судбина, без никој да господари со него. Вонвременските пораки на на ова македонско интелектуално Другарство одекнуваат со сета сила и актуелност и денес, во овие сложени геополитички и меѓународни моменти, во кои се втурнати македонскиот народ и Македонија.

Претсмртниот завет на Антон Попов до сите македонски поколенија да го чуваат македонското име и никогаш да не отстапуваат од борбата за иднината на Македонија

На денешен ден, на 20 октомври 1915 година е роден непокорниот син на Македонија и македонскиот народ писателот Антон Попов. Неизмерна е важноста на неговите дела за градењето на македонската самосвест на македонскиот народ. Како бранител негов и на македонската кауза, во своите публицистички трудови, како што е знаменитата статија „Дали постои македонска нација“ Попов дава јасен, научно и историски образложен одговор за постоењето на македонскиот народ, со кој ги побива туѓите негаторски пропаганди. Попов постоеше и живееше, сонуваше и копнееше, дишеше и умре за саканата таковина Македонија, стрелан во Софија на 23 јули 1942 година од царборисовскиот фашистички режим на Бугарија.

Бистришки, 1934 – Тоевски, 2026: Зошто сме ние, Македонците, одделен народ? (4)

Одговорот на тоа прашање е од огромно геополитичко значење за Македонија и македонскиот народ и денес, на почетокот на 21 век. Авторот на овој текст чини напор сега, во 2026 година, да даде свој аргументиран одговор на истото прашање, кое си го постави пред себе Васил Ивановски – Бистришки во 1934 година. Македонците се навистина посебен народ во Балканот и Европа: својата „Македонска приказна“ тие си ја пишуваа самите низ бурните епохи на својата национална историја. Во таа историја се вградени сите државотворни стремежи на македонскиот народ, на кого никој никогаш ништо не му подарил, ниту држава, ниту фалсификувана историја како на „добрите соседи“. Напротив; толку многу му одзеле, но тој стои простум и натаму наспроти бурите на (не)времињата. Македонците со својот јазик и писменост, со својата духовност и култура, со својот идентитет и историја се длабоко во темелите на европската цивилизација.

Огромното значење на „Македонскиот манифест“ на Бистришки за посебноста на македонскиот народ сега кога се прогласува дека е бугарски и воздухот, што го дише! (3)

Статијата на Васил Ивановски – Бистришки со наслов „Зошто сме ние, Македонците, одделна нација?“, објавена во 1934 година, е еден од најзначајните и најтемелните историски документи во 20 век за афирмација на македонскиот национален идентитет и за правилното и целосно решавање на македонското прашање во Балканот. Македонски историчари аргументираат дека е таа текст од клучно значење за македонскиот народ, исто како и „За македонцките работи“ на Крсте Мисирков.

За Бугарите Васил Бистришки „талкал околу македонското прашање“, иако јасно се борел против бугаризацијата на Македонија и Македонците! (2)

„Бугарскиот, српскиот и грчкиот империјализам го одрекуваат постоењето на македонската нација. За да покажеме дека немаат никакво право над Македонија и да ја попречиме нивната асимилаторска политика, ние, Македонците треба високо да изјавиме дека не сме Срби, Грци, ниту Бугари, туку одделна македонска нација со свој јазик, национален карактер и историја.“ – истакнал Васил Ивановски-Бистришки (18.10.1906-1991) во неговата бележита статија „Зошто сме, ние Македонците, одделна нација?“, објавена во 1934 година. Оваа статија е едно од најтемелните докажувања на македонската национална посебност и идентитет, напишана од Македонец на почетокот на 20 век. Сто и дваесеттата година од раѓањето на овој значаен деец за етноидентитетската, јазична и историска засебност на македонскиот народ е пригода за должно навраќање кон неговото дело.

Васил Ивановски-Бистришки им одржа на Бугарите и Грците „лекција“ за постоењето на Македонците десет години пред „Тито да ги измисли“! (1)

„Бугарскиот, српскиот и грчкиот империјализам го одрекуваат постоењето на македонската нација. За да покажеме дека немаат никакво право над Македонија и да ја попречиме нивната асимилаторска политика,  ние, Македонците треба високо да изјавиме дека не сме Срби, Грци, ниту Бугари, туку одделна македонска нација со свој јазик, национален карактер и историја.“ – истакнал Васил Ивановски-Бистришки (18.10.1906-1991) во неговата бележита статија „Зошто сме, ние Македонците, одделна нација?“, објавена во 1934 година. Оваа статија е едно од најтемелните докажувања на македонската национална посебност и идентитет, напишана од Македонец на почетокот на 20 век. Сто и дваесеттата година од раѓањето на овој значаен деец за етноидентитетската, јазична и историска засебност на македонскиот народ е пригода за должно навраќање кон неговото дело.

„Граматиката“ на Блаже Конески од 1952 – силен научен противудар кон бугарско-грчките негирања на македонскиот јазик!

„Корените на нашиот денешен литературен јазик се впиваат во наследството на писменоста, што од векови наваму носи во Македонија самобитно јазично обележје.“ – има напишано, покрај другото, еден од архитектите на македонскиот национален идентитет и на македонскиот јазик Блаже Конески во уводот на својата „Граматика на македонскиот литературен јазик“, објавена на 13 октомври 1952 година. Издавањето на ова дело е еден од најзначајните датуми не само во јазичната, туку и националната историја на македонскиот народ. Најголемиот пораз за негаторите на мајчиниот јазик на Македонците е фактот што „Граматиката“ добива веднаш меѓународен легитимитет од најугледните светски лингвистички умови и од светските славистички центри: таа е веднаш прифатена од водечките слависти во Франција (Андре Вајан), Русија, Германија и САД. Речиси истовремено со Конески и американскиот професор од Универзитетот Харвард Хорас Лант ја објавува својата прва македонска граматика на англиски јазик. Светската наука уште во 50-тите години од минатиот век ја затвори расправата, која денес сѐ посилно, но и сѐ почајно особено Грција и Бугарија се обидуваат повторно да ја отворат со политички фалсификати.

To top