Колумни

Ајде да им простиме на најдобрите меѓу нас – Пишува Драган Милосављевиќ

Мислам на писатели, актери, режисери, музичари, сликари, спортисти, научници чијшто успех не само дома туку и надвор е општо познат и признаен, но нивната репутација во ова општество е сериозно упропастена поради овие или оние причини

4 минути за читање

Кога најголемиот староримски поет Вергилиј бил на смртната постела, им наредил на наследниците веднаш штом замине на оној свет да го уништат неговото грандиозно дело, епот Енеида. Зошто? Кој знае. Можеби полудел, можеби на стари години забегал. Можеби пак отсекогаш имал мушички во главата. И веројатно наследниците ќе ја исполнеле неговата последна желба да не се замешал императорот Октавијан Август, кој здраворазумски едноставно забранил да се направи таква глупост и на светот и идните поколенија им го спасил ова епохално остварување.

Две илјади години подоцна пишувачот на овие редови се уште е под импресија на неодамнешниот концерт на нашиот славен пијанист, Симон Трпчески дома, тука во Скопје. Да  бидам искрен, од музика се разбирам колку да кажам дали тоа што го слушам ми се допаѓа или не, но оние што се разбираат многу, неспоредливо повеќе велат дека Трпчески е светска класа. Притоа тој досега ја има среќата за него во Македонија генерално да се зборува убаво. Нема или барем јас не сум слушнал некакви гадости поврзани со него, некое озборување, афери и слично, иако има време а ние сме упорни, ќе му најдеме порано или подоцна.

Но не ми е зборот за Симон, (бидејќи случајно се познаваме си дозволувам малку интимност) туку за другите меѓу нас а слични на него, оние со божја дарба, квалитети и постинувања кои би требало да не прават горди, а главно ги плукаме колку и каде што ќе стигнеме. Мислам на писатели, актери, режисери, музичари, сликари, спортисти, научници чијшто успех не само дома туку и надвор е општо познат и признаен, но нивната репутација во ова општество е сериозно упропастена поради овие или оние причини. Едни се политички проблематични („лаеле“ што треба и што не треба), други имаат лош карактер, се караат, се тепаат „се брукаат“. Трети јавноста ги терети дека имаат швалер/ки, љубат премногу алкохол. Четврти се „простаци, дојдени од селендра“, петти „за пара ќе убијат, слушај ме ти мене“. И така натаму и така натаму и се во тој правец.

Во ред. Проблемот е во тоа што ние немаме квалитетни и врвно успешни луѓе за извоз. И без разлика на можните карактерни недугавости или социјално несоодветни однесувања, овие луѓе ја задолжиле нацијата со нешто. Донеле медали и награди, заради некои од нив во далечниот свет некој воопшто и чул за Македонија, направиле продукт кој донел бенефит за сите. А нашето општество со таква сласт знае да ги мрази поради нивните човечки слабости што е просто неверојатно. Зошто? После стотина години, кога никој од сега живите нема да се мота низ земјава, наследниците ќе го гледаат она што сме го оставиле позади себе и главно ќе знаат за нивните успеси. Затоа што тие остануваат за век и веков. На никој нема да му биде гајле дали тој и тој/таа и таа бил/а за ВМРО или за СДСМ, дали седел/а во кафана до рани зори или по крајот на кариерата отворил/а ќебапчилница со лош квалитет, туку ќе се гордеат дека освоиле златен медал, добиле принзнание од светски реномирани институции, изработиле лек што спасува животи. Нивната музика и тогаш ќе се слуша со задоволство, репликите од нивните филмови ќе ги кажуваат и тогашните „копиљаци“ како нешто што вреди и се подразбира.

Ако е така, тогаш зошто и ние, како современици и сонародници да не направиме напор над себе и да им прогледаме низ прсти за гревовите кои, да бидеме реални, не се ништо посебно и едноставно да го уважуваме тоа што го прават во својата област на интерес подобро од останатите. Знам дека ваквото мислење не е особено популарно во ова „настрвено“ време кога секој на секого му бара влакно во јајцето, а успехот на другиот не се простува. Но, зашто да не се промениме.? И ако некого го интересира, не зборувам за конкретно лице или лица бидејќи за овој текст не се важни имињата, туку е важна идејата за промена на свеста и општетсвена валоризација на реалниот квалитет со великодушно замижување на пропратните слабости. Без „ама“ и без „е да бе“. На крајот на краиштата можеби со таквиот пристап на сите ќе ни дојде поубаво, макар со тоа што, за промена, наместо омраза ќе почувствуваме гордост или едноставно обично човечко задоволство дека сите сме листови од едно и исто дрво. Ако грешам, па што? Нема да ми е првпат!

 

Поврзани теми:

општетсвена промена|валоризација|топ|Драган Милосављевиќ

Најнови вести од: Колумни

Пркосот на масакрираната „Македонска сончева колона“ од Ваташа кон бугарските фашисти на 16.6.1943: Стрелајте кучиња, но нашата идеја нема да умре!

На денешен ден, на 16 јуни 1943 година беше извршен Ваташкиот масакр, најголемото злосторство врз македонскиот народ за време на Втората светска војна во Македонија, покрај Дабничкиот колеж. Со намера да го спречи големиот подем на народно-ослободителното движење во Македонија, а сѐ во рамките на Јунската непријателска офанзива, бугарскиот фашистички окупатор во месноста „Моклиште“ масакрира и стрела 12 Македонци од селото Ваташа на возраст од 15 до 27 години. Во пролетта 1943 година, по повеќе акции на партизанските одреди на Третата оперативна зона, три полка бугарска војска и одреди полиција, под команда на полковникот Апостолов, од 7 до 16 јуни 1943 година започнува со офанзива за уништување на партизаните. Но, откако доживува неуспех, се нафрла и на мирното население. Врвот на бугарските погроми над цивилното македонско население е ваташкиот масакр „во чест“ на роденденот на бугарскиот престолонаследник Симеон ІІ. Дали и кога ќе дојде бугарски претседател, или премиер, во Ваташа да клекне пред масакрираните Македонци и да побара прошка во име на бугарската држава и народ, како што стори германскиот канцелар Вили Брант на 7.12.1970 пред споменикот на Евреите од Варшавското гето во Варшава, стрелани од германските фашисти? Тој дождлив ден германскиот канцелар Брант беше клекнат на колена само 30 секунди, но во таа половина минута испиша ново поглавје во германската историја. Дали може и бугарски политичар да испише денес ваква нова страница, вакво нови поглавје во нивната бугарска национална историја, засебна од македонската историја? Па дури тогаш да започне вистинска, нова ера на вистински македонско-бугарски добрососедски односи со заемно разбирање, признавање и пријателство?

За Бугарите македонскиот јазик постои „од 1944/1945“, а Зденка Рибарова ги истражуваше македонските ракописи од 12 и 13 век и писмени традиции стари повеќе од 11 века!

Чешката палеославистка и македонистка проф.д-р Зденка Рибарова е еден од најзначајните научници во истражувањата на историјата на македонскиот јазик, старословенистиката, црковнословенските текстови од македонска редакција и проучувањето на средновековното македонско ракописно наследство. Нејзиното научно дело претставува еден од темелите, врз кои денес се засноваат современите истражувања на македонската писмена традиција. На 13 јуни 2026 година се навршија 81 година од раѓањето на оваа чешка лингвистка, чие научно дело има немерливо значење за историјата на македонскиот јазик и широката меѓународна афирмација на неговата самобитност и постоење низ многуте векови. Рибарова проучувала и анализирала десеттици македонски ракописи од 12 и 13 век. Истражувањата и студиите за постоењето на македонскиот јазик и неговите ракописи од изминатите векови на оваа врвна чешка македонистка ги уриваат и ги обесмислуваат сите денешни негирања и фалсификати на политичка и лажнонаучна Софија дека, божем, македонскиот јазик „нема свои историски корени“ и оти е само „вештачка творба, измислена врз бугарски јазични темели“.

Штепан до Македонците: Бугарите говорат македонски јазик, а не бугарски, сакаат да ви го украдат и идентитетот, а зад „играта ‘влегување во ЕУ“ се крие Голема Бугарија! (3)

Сегашните агресивни обиди да се вметнат „државотворните Бугари“ во највисокиот правно-политички акт на македонската држава се нова сериозна индикација дека бугарскиот народ можеби сѐ уште нема свој целосно искристализиран национален идентитет, бидејќи ферментацијата, созревањето на слоевите на националниот идентитет трае многу векови. Согледувајќи ја оваа „идентитетска дупка“,  германскиот дипломат и историчар Ханс Лотар Штепан, потпирајќи се на многубројните свои истражувања на дипломатските архиви на германското министерство за надворешни работи  и на други историски факти, ќе нагласи дури во категорична форма дека бугарскиот јазик е поправо македонски јазик, а оти Бугарите се обидуваат да им го украдат на Македонците македонскиот идентитет. Штепан предупредува дека Бугарија ги крие овие свои стремежи, како што нагласува зад „играта наречена влегување во ЕУ“!

Не може никој Македонецот да го престори Бугарин од „бугарско тесто“, ниту Бугаринот „идентитетски да се стокми“ со крадење македонски белези! (2)

Македонците, македонската историја, идентитет и јазик немаат никаква врска со Бугарите, кои се, според најнеутралните и најобјективни научни сознанија, „мешани етнолингвистички луѓе“. Сегашните агресивни обиди да се вметнат „државотворните Бугари“ во највисокиот правно-политички акт на македонската држава се нова индикација дека бугарскиот народ можеби сѐ уште нема свој целосно искристализиран национален идентитет, бидејќи ферментацијата, созревањето на слоевите на националниот идентитет трае многу векови. Прилози кон ваквата претпоставка се многубројните научни трудови и студии на највисоки бугарски научници и академици, кои продолжуваат интензивни научни расправи за потеклото и корените на денешната бугарска нација. Светски угледната „Енциклопедија британика“ нагласува: „Бугарите се народ, кој е сѐ уште предмет на академски спор во однос на нивното потекло (турско или индоевропско), како и за нивното влијание врз етничката мешавина и јазикот на денешна Бугарија“. Угледниот австриски историчар д-р Улф Брунбауер изнесува научни аргументи дека во обидите да ги бугаризира македонскиот народ, јазик и историја Софија ја киднапира македонската евроинтеграција со таа агенда, која нема никаква врска со ЕУ!

Бугарите, етнојазичната копија на македонскиот оригинал, сакаат со Македонците да ги пополнат своите „идентитетски и демографски дупки“! (1)

Стануваат  не само апсолутно неприфатливи, туку и веќе зачудувачки сѐ поагресивните настојувања на Бугарија и бугарските политичари и „научници“ на секакви начини да успее операцијата „Бугари во македонскиот устав“. Дали  Бугарија цели да добие, всушност, „македонски идентитетски материјал“, за да ги пополни големите „дупки“ во бугарскиот идентитет, во колективната етнојазична сѐ уште неосознаеност на Бугарите кои се и што се по потекло?! Бугарскиот историчар-археолог д-р Николај Овчаров во своја колумна има напишано уште во 2025 година, како што нагласил самиот, за „сензационалните резултати од научната експедиција на тим на бугарски и монголски научници во потрагата по корените и потеклото на Бугарите, спроведена во 2025 година во Монголија“… Бугарите трагаат непрестајно по своите корени и потекло, а ги негираат автентичните корени и потекло на македонскиот народ. Поточно сакаат да ги прикажат како свои и да ги присвојат, за да прекинат конечно со таа своја идентитетско-историска потрага. Но, покрај обидите да се украдат и да се бугаризираат македонската етничка и идентитетска засебност, фолклор, јазик, историја и другите етноидентитетски обележја, дали ѝ се потребни Македонците на официјална Софија и како „нов човечки и демографски материјал“, за да ги пополнат огромните „демографски дупки“ во бројот на бугарското население, кое се намалува катадневно, од година в година?! Зашто, последицата на „Бугари во Устав“ е најдиректно претворање на сите Македонци во „штотуку разбудени и благонадежни Б’лгари“, со кои би се амортизирала колку толку и демографската катастрофа, што ѝ се случува на Бугарија. 

„Не“ за „евроинтегрирање“ ала „бугарски ластик“, ниту за „бугарски чевли“, што водат во „Санстефанска Бугарија“ во 1878!

Наместо ефтини провокации со „севернизирање“ на македонскиот национален идентитет, наместо тврдења дека „македонскиот јазик не постои“, или оти е „расипан западен дијалект на бугарскиот јазик, „научниците“ од Бугарија и нејзините највисоки државни и политички претставници треба да го прочитаат „Македонскиот речник од 16 век“ и да се осведочат во еден од најважните документи за постоењето и самобитноста на македонскиот народ, идентитет и јазик. Тоа е студија на италијанскиот лингвист Ќиро Ѓанели и францускиот славист-македонист Андре Вајан за македонскиот ракопис со 300 изворни македонски народни зборови, забележани во Костурско, во Егејскиот дел на Македонија – четири века  пред да тврди политичка и лажнонаучна Софија дека „македонските зборови се бугарски зборови“, оти „македонскиот јазик е регионална норма“, или „регионален дијалект на бугарскиот јазик“! Од една страна, дел од овие „научници“ си дозволуваат да се впуштаат во неодржливи фалсификати и негирања на јазикот македонски, чии говори во Суха, Висока и Зарово, кај Солун, ја дадоа основата на севкупната словенска писменост и основата на европската цивилизација преку мисионерското дело на браќата-Македонци Кирил и Методиј, македонските и сесловенски просветители. Од друга страна, некои од тие исти „научници“ гордо ги огласуваат на сите ѕвона своите „научни наоди“ дека и „Дракула говорел на чист бугарски јазик“!

Предупредата на Гане Тодоровски да не ја раздадеме одново Македонија, туку да ја домакедончиме!

„Требат тони грижи на појќе поколенија / за да се истријат тие петна / на срам од себеси, од себепремолчување. … /И ако така уште постоиме,  / не ќе постоиме! … / Толку се страхувам, некоја јанѕа ме јаде / да не би одново да Те раздадеме!“ – напиша Гане Тодоровски во својата монументална песна „Македонски монолог“ како негова пророчка предупреда до македонскиот народ уште во 1969 година. Уште тогаш тој кажа визионерски дека „не ќе постоиме, ако така уште постоиме, со себепремолчувања“ на сѐ што ни се случувало и што ќе ни се случува допрва. Тодоровски ни ги остава во завештание своето страхување и јанѕа дека треба и ние, денешните Македонци, силно да се страхуваме, јанѕа да нѐ јаде и нас, за да не ја раздадеме одново Македонија во име на „светлите европски перспективи“, кои ни ги нудат некои од надвор. Под услов да се откажеме овојпат трајно од своето колективно македонско „јас“, од својот идентитет, јазик, историја и култура.  Со секој свој стих, со секоја своја песна Гане Тодоровски се потврдува како еден од столбовите на македонската национална самосвест. На 22 мај 2026 година се навршија 16 години од неговото заминување од овој свет. Оваа годишнина е пригода за ново вдахновување со неговите поетски аманети до македонскиот народ, кому тој му го посвети својот живот и својата поезија, со која се извиши во блескавите врвови на македонската книжевност и култура. Овој великан на македонскиот национален идентитет, на македонската духовност, им остави на Македонците творештво и и вонвременски посланија, кои моќно извираат од него. Со ова Гане се впишува во колективната македонска меморија и како еден од поетско-духовните и национални светилници за македонската сегашност и иднина.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top