Колумни

Кристина Крамер, врвниот светски амбасадор на македонскиот идентитет и јазична самобитност: Македонскиот јазик има своја историја и корени!

Проф. д-р Кристина Крамер, врвна македонистка од Канада, е добитник на годинашната најголема награда за македонистика „Воздејства“ како највисоко признание за нејзиниот извонреден и долгогодишен придонес во афирмацијата, изучувањето и претставувањето на македонскиот јазик, литература и култура во светот. Ова престижно признание, кое традиционално го доделува Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ (УКИМ), на 20 август 2026 година ѝ го врачи на Крамер ректорката Биљана Ангелова на свеченото отворање на 59-тата Летна школа на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура во Охрид. Наградата „Воздејства“ симболично го заокружува нејзиниот статус како еден од најважните современи странски македонисти. Македонските и македонистичките воздејства на Кристина Крамер траат веќе 40 години без прекин и продолжуваат со безмалку ист интензитет. Крамер е неуморен амбасадор на македонската книжевност, преведувајќи капитални дела од автори како Лидија Димковска, Гоце Смилевски, Луан Старова. За преводот на поезијата на Ацо Шопов ја освои и меѓународната награда „Драги“ во 2025 година. Канадската македонистка е и вистински светски амбасадор на македонскиот народ и неговиот македонски идентитет, на македонскиот јазик.

5 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Кристина Крамер во многу пригоди во светот во изминатите години и децении јавно и категорично ги бранела, но и продолжува и натаму да ги брани, посебноста и автохтоноста на македонскиот јазик. Како лингвист и автор на учебници по македонски јазик таа доследно ја застапува вистината дека македонскиот јазик има свој посебен историски континуитет. Во своите научни трудови, јавни настапи, предавања и интервјуа канадско-американската македонистка аргументирано се спротивставува на негирањето не само на македонскиот јазик, туку и на македонскиот идентитет.

„Македонија е Македонија. Македонскиот јазик е македонски јазик. Македонскиот народ е македонскиот народ. Зошто една држава може да вели дека од ден-денес оваа држава, овој народ, овој јазик треба да најде друго име. Веќе има име и името е Македонија.“ – има изјавено Крамер во интервју за поранешната Македонска редакција на Гласот на Америка во октомври 2010 година.

Посочувајќи дека не е политичар, туку лингвист, таа уште тогаш нагласи дека не може да ја сфати суштината на спорот околу името Македонија и оти не гледа причина да се преименува македонскиот јазик. „Ова е глупост. Зошто да има северномакедонски јазик кога нема ниту еден човек на светот кој зборува на друг македонски јазик? Кога веќе македонскиот е вклучен во енциклопедии како македонски јазик; кога веќе има книги по библиотеки по целиот свет под името македонски јазик. Не ми е јасно зошто треба да најдеме друго име, кога веќе имаме имаме, кое е познато во целиот свет, освен во Грција и во Бугарија.“ – имаше укажано Кристина Крамер во тоа интервју за Гласот на Америка на Македонски јазик.

Во многу пригоди, како и во своите научни студии, Крамер посочува дека македонскиот јазик има иднина и како секој друг јазик. Таа често нагласува дека природниот развој на македонскиот јазик бил прекинат со поделбата на македонската територија, дополнувајќи дека неговото најголемо богатство на јазикот е тоа што неговите дијалекти сѐ уште се живи, напоредно со современиот, стандардизиран македонски. Посебно е значајно што оваа славистка и македонистка научно ги побива тезите за наводниот „вештачки карактер“ на македонскиот јазик и народ. Во предавањето, што го имаше одржано во април 2013 година во просториите на Обединетата македонска дијаспора во Вашингтон, кога зборуваше за развојот на македонскиот јазик по поделбата на Македонија со договорот од Букурешт во 1913 година, Кристина Крамер истакна дека македонскиот јазик е посебен јазик и оти се неодржливи тврдењата на некои од соседните држави за „вештачкиот карактер“ на македонската нација и култура.

Проф.д-р Кристина Крамер

„Има секакви глупости на овој свет. Македонскиот јазик честопати го нарекуваат измислен јазик. Божем Тито едно утро рекол нека биде македонски јазик и биднал. Всушност, стандардизацијата на модерниот македонски јазик своите корени ги има во доцниот 18 век.“ –  аргументираше во таа пригода Крамер.

„Преку романите ја сфатив суштината на македонската судбина“

Покрај професорската дејност, Крамер остварувала и врвна преведувачка дејност, за што има добиено редица значајни награди и признанија. Таа продолжува да дејствува и натаму како неуморен амбасадор на македонската книжевност, преведувајќи капитални дела од автори како Лидија Димковска, Гоце Смилевски, Луан Старова. За преводот на поезијата на Ацо Шопов ја освои и меѓународната награда „Драги“. Во интервју за весникот „Нова Македонија“ на 20 април 2022 година Крамер ќе истакне: „Преку романите ја сфатив суштината на македонската судбина, исполнета со војни, преселби, печалбарство. Сето она што го гонело народот надвор од своето родно место, што ги принудувало луѓето непрекинато да го почнуваат животот од почеток. Македонската литература е тесно поврзана со земјата, историјата, усната традиција, адетите. Научив многу за Македонија преку неа.“

„Моето учење на македонскиот јазик почна пред четириесет години, во 1978, кога како студентка на постдипломски студии на универзитетот Северна Каролина, Чапел Хил, имав шанса да учествувам на летниот семинар во Охрид. Мојата прва научна работа поврзана со македонскиот јазик, магистерската работа, ми даде прва можност да ги читам дијалектните описи на Божидар Видоески.“ – запиша Крамер во својата статија со наслов „Спомени“, поместена во зборникот на трудови од меѓународната научна манифестација „Македонистички денови“, одржана Македонската академија на науки и уметности“ во 2018 година.

За 35 години работа 300 студенти по македонски јазик

Проф.д-р Кристина Крамер

Кристина Крамер е веќе неколку години во пензија. Од 2009 година е членка на Македонската академија на науките и уметностите надвор од работниот состав. Во својата 35-годишна академска дејност како професорка на Катедрата за славистика при Универзитетот во Торонто со децении го предаваше македонскиот јазик и создаваше нови генерации странски слависти и македонисти. Имала околу 300 студенти по македонски јазик. Предавала лингвистика, а го држела и предметот „Јазик, идентитет и политика“. За овој предмет секоја година имала од 40 до 50 студенти. Доаѓале од целиот свет. На нејзиното последно предавање во 2019 година присуствувале 50 студенти од 44 различни говорни подрачја. Меѓу нив и од македонското говорно подрачје.

Таа е автор на учебникот за македонски јазик „Македонски: курс за почетници и напредни студенти“ („Macedonian: A Course for Beginning and Intermediate Students“), кој се смета како најшироко прифатена и најважна книга за изучување на македонскиот јазик на англиското говорно подрачје: Таа книга е објавена за првпат во 1999 година, а повторена и проширена во второто издание во 2003 година. Како научен специјалист за балкански јазици и семантика, особено за македонскиот јазик и јужните словенски јазици Крамер реализирала многубројни истражувања, кои ги опфатиле следните области: синхронизирана лингвистика, социолингвистика, глаголски категории, јазици и политички погледи.

Поврзани теми:

топ|професор д-р Кристина Крамер|добитник на наградата за македонистика „Воздејства“ на УКИМ|светски афирматор и бранител на македонскиот јазик и идентитет|македонска јазична идентитетска и национална самобитност

Најнови вести од: Колумни

Васил Ивановски-Бистришки им одржа на Бугарите и Грците „лекција“ за постоењето на Македонците десет години пред „Тито да ги измисли“! (1)

„Како бугарскиот, така и српскиот и грчкиот империјализам го одрекуваат постоењето на македонската нација. За да покажеме дека тие немаат никакво право над Македонија и да ја попречиме нивната асимилаторска политика,  ние, Македонците треба високо да изјавиме дека не сме ниту Срби, ниту Грци, ниту Бугари, туку одделна и самостојна македонска нација

„Граматиката“ на Блаже Конески од 1952 – силен научен противудар кон бугарско-грчките негирања на македонскиот јазик!

„Корените на нашиот денешен литературен јазик се впиваат во наследството на писменоста, што од векови наваму носи во Македонија самобитно јазично обележје.“ – има напишано, покрај другото, еден од архитектите на македонскиот национален идентитет и на македонскиот јазик Блаже Конески во уводот на својата „Граматика на македонскиот литературен јазик“, објавена на 13 октомври 1952 година. Издавањето на ова дело е еден од најзначајните датуми не само во јазичната, туку и националната историја на македонскиот народ. Најголемиот пораз за негаторите на мајчиниот јазик на Македонците е фактот што „Граматиката“ добива веднаш меѓународен легитимитет од најугледните светски лингвистички умови и од светските славистички центри: таа е веднаш прифатена од водечките слависти во Франција (Андре Вајан), Русија, Германија и САД. Речиси истовремено со Конески и американскиот професор од Универзитетот Харвард Хорас Лант ја објавува својата прва македонска граматика на англиски јазик. Светската наука уште во 50-тите години од минатиот век ја затвори расправата, која денес сѐ посилно, но и сѐ почајно особено Грција и Бугарија се обидуваат повторно да ја отворат со политички фалсификати.

Моќната одбрана на Анатол Франс на Македонците во 1903 – европско „бетонирање“ на идентитетот наспроти бугарско-грчките оспорувања (1)

„Во Македонија турските војници и чиновници масакрираат селани и ги силуваат нивните ќерки и жени. Овие злосторства, извршени за срам на Европа, мора да бидат казнети од Европа. Загрижени сме за судбината на Ерменците и Македонците, не затоа што се христијани, туку затоа што се човечки суштества. Како гаранција за нивното спасение и заради воспоставување сеопшт мир, бараме целосно спроведување на Берлинскиот договор во однос на Ерменија и Македонија. “ – истакнал францускиот писател Анатол Франс во својот знаменит говор, одржан на 18 март 1903 година во Париз на собир, заради поддршка на Ерменија и Македонија. Со тоа уште пред 123 години во срцето на Франција и Европа овој великан на интелектуална Франција едновремено изнесува и моќна потврда на идентитетот на македонскиот народ. Но искажува и заложба за македонска државност и политичка самостојност согласно со Берлинскиот договор од 1878 година, особено во однос на Бугарија и Грција – денешните најжестоки негатори на Македонија и Македонците. Денес се навршуваат 102 години од смртта на овој бележит Француз – бескомпромисен борец и за македонската вистина среде Европа. Оваа годишнина е соодветен повод за ново навраќање кон неговото промакедонско дело, со кое тој трајно заслужува посебно место во колективното паметење на македонскиот народ. Чествувањето на Анатол Франс е чествување и на самите нас како народ со своја самобитност и македонски идентитет.

Пренесувањето на моштите на Гоце Делчев и наводните на Самуил – огледало на бугарската политика кон Македонија, од добрососедство до историски ревизионизам!

Државната и политичката свест на Бугарија за 80 години се развиваше во негативна насока: од држава, која во 1946 година официјално ја признаваше македонската национална самобитност, идентитет, држава, јазик и историја, до држава-членка на ЕУ, која денес во 2026 година практикува историски ревизионизам кон Македонија, стремежи да ја „прекрои“ нејзината автентична национална историја. Но и стремежи за бугаризирање на македонскиот идентитет и јазик. Официјална Софија денес прибегнува кон вета и блокади на македонската евроинтеграција во обид да ги оствари своите асимилаторски цели и стремежи. Двата столба на македонскиот идентитет и државност се под опсада: Цар Самоил, како македонски државотворен столб на средновековието, и Гоце Делчев, како столб на современата државност и идентитет на македонскиот народ. Toa сe двете клучни точки, кои Софија упорно се обидува да ги бугаризира. Стратегијата не е насочена само кон одделни историски периоди, туку кон целосно растурање и поништување на континуитетот на македонскиот идентитет и државотворните стремежи и традиции на македонскиот народ од минатите векови до денес.

Бугарите „јуришаат“ на „Самуил, владетелот на бугарската држава“, но за врвни светски научници тој е „македонски цар“ на „македонска држава“! (3)

Продолжуваат и денес, на 7 октомври 2026 посети и поклонувања на Бугари пред саркофагот со „посмртните останки на нивниот највелики бугарски владетел Самуил “ во Софија. Продолжува со тоа и и градењето на националниот идентитет, средновековната бугарска државност и на историјата на Бугарите на сметка на македонскиот идентитет и историја, на македонската државност, чиј еден од темелните столбови е и Самуил. Тој е споменат нималку случајно и во државотворниот „Манифест од Првото заседание на АСНОМ до македонскиот народ“ од 2 август 1944 година.

Бугарија го „киднапира“ македонскиот цар Самоил, за да ги пополни „дупките“ во идентитетот на Бугарите и на својата средновековна државност!

Пропагандниот циркус на 3 октомври 2026 година кога македонската, европската и светската јавност гледаа во Софија масовни сцени со пренесувањето на „посмртните останки на бугарскиот цар Самоил во саканата татковина Бугарија“, на 6 октомври веќе задобива нови димензии: денешното поклонение пред наводните посмртни останки на средновековниот владетел претставува забрзување и кревање на највисоко рамниште на градењето на националниот идентитет и на историјата на Бугарите. Ова е длабоко и добро осмислена операција на идентитетски, историски и национален инженеринг, заснован врз масовно присвојување на идентитетски елементи на македонскиот народ и автентичната македонска историја. Градење преку крадење – од македонскиот за бугарскиот идентитет!

Остри реакции во Бугарија и Грција околу „спектаклот“ „Враќањето на бугарскиот цар Самуил во татковината“ (2)

Пропагандниот циркус „Враќањето на посмртните останки на бугарскиот цар Самуил во татковината Бугарија“, кој без никакво сомневање има за цел да го поттикне создавањето на „заедничката историја на Македонија со Бугарија“, односно бугаризирањето на автентичната македонска национална историја, наидува на негативни и критички реакции токму во Бугарија и Грција – двете држави, кои го приредуваат овој „спектакл“ и „лошососедско“ политичко поигрување со сѐ уште научно непотврдените мошти – дали и навистина му припаѓаат на инаку македонскиот цар Самуил.

Пропагандниот циркус „Враќање на моштите на бугарскиот цар Самуил“ на Радев, Каракачанов, Јотова – пренасочување на вниманието на јавноста (1)

На 23 дена до одржувањето на изборите за нов претседател на Бугарија бугарските политичари, предводени од сѐ помалку популарниот премиер Румен Радев, организираат пропаганден циркус „Враќање на коските на бугарскиот владетел Самоил во татковината“. Во бугарската јавност и меѓу тамошни експерти ова наидува на тешка иронија, остри критики и коментари дека е „уште една бугарска трагикомедија“, „операција заради одвлекување на вниманието на гневната јавност и населението од економските неуспеси на владата и Радев лично“, но и како „предизборна пропаганда“ и „претстава за јавноста“ во екот на предизборната кампања спроти изборите за нов шеф на бугарската држава, закажани за 25 октомври 2026 година. Во бугарската јавност и на тамошните општествени мрежи веќе кружат негативни и зајадливи коментари во стилот „бугарскиот народ гладува и нема пари за леб и да плаќа сметки, а власта прави циркуси со коски“, „народот сака да купи месо без коски, а тие нам ни нудат коски, кои се за во музеј“ и „покрај коските, кога ќе му го земете и духот на Самоил, кога ќе го донесете и него во Бугарија“?!
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top