Пораките стигнувале тивко. Прво преку соседот. Потоа преку братучедот. Па преку човекот што секое утро точи гориво на бензинска и „веќе извадил пари“. Во Кавадарци, Неготино и Велес, приказната за „Конти“ не се ширела како класична интернет реклама, туку како локална легенда за брза заработка. Од телефон на телефон. Од кафе на кафе. Од Viber група до семејна трпеза.
Pari.com.mk ексклузивно дознава дека според процени и информации што кружат меѓу упатени лица, преку онлајн платформата „Конти“ во текот на 2024 година биле извлечени околу 15 милиони евра од илјадници граѓани. Најмногу од Кавадарци, Неготино, Велес и од Гевгелија. Во домашните медиуми во 2024 година се споменуваше бројка од над 14.000 измамени граѓани во Македонија.
Моделот бил стар колку и самите пирамидални измами, но спакуван во модерна амбалажа. Апликација. Телеграм групи. Крипто-платформи. „Гледање филмски трејлери“. „Лајкување содржини“. „Дневни бонуси“. Сè изгледало безопасно и едноставно – вложуваш 100, 300 или 3.000 евра, а потоа системот „ти враќа“ пари за активности што звучат банално. Првите исплати навистина стигнувале. И токму тоа била најсилната мамка.
Во малите градови, довербата не ја градела платформата. Ја граделе луѓето. „Еве, комшијата вчера извади 500 евра.“ „Брат ми веќе заработува.“ „Цел дуќан е влезен.“ Во еден момент, скепсата почнува да изгледа како глупост, а ризикот како пропуштена шанса. И тука лежи суштината на македонската лековерност кон финансиските измами: граѓаните не веруваат во системи, туку во луѓе што личат на нив.
Македонецот често нема доверба во институција, но има огромна доверба во „човек од народот“. Ако банка предупредува, тоа звучи како бирократија. Ако финансиски експерт објаснува дека принос од 5 насто неделно не е возможен, тоа звучи како ароганција. Но, ако соседот покаже screenshot од трансакција, тогаш математиката престанува да биде важна.
Во земја со децениска економска несигурност, ниски примања и хронично чувство дека „чесната работа не носи напредок“, ваквите шеми не продаваат само пари. Тие продаваат надеж. Продаваат чувство дека некој конечно ја открил тајната кратенка до подобар живот. Токму затоа предупредувањата ретко функционираат.
Македонија веќе има историја на вакви случаи. Од пирамидалната штедилница ТАТ и други лажни инвестициски шеми и понзи модели. И покрај тоа, секоја нова измама наоѓа нов бран жртви. Проблемот не е само во финансиската неписменост. Проблемот е и во културата на колективно убедување. Во малите средини, социјалниот притисок е огромен. Кога 10 луѓе околу вас зборуваат дека заработуваат, многумина не сакаат да бидат „единствениот будала“ што останал надвор. Парадоксално, токму стравот да не испаднеш наивен те турка да станеш жртва.