Колумни

Во луд свет потребни се и храброст и ум да се остане свој, зарем не професоре?

И ете, во еден ваков, крајно непредвдлив меѓународен амбиент Македонија се осмели да води своја, автентична надворешна политика. Хм. Дали е тоа лудост или храброст? Јас мислам второто

6 минути за читање

Дали е воопшто потребно да зборуваме во каков свет живееме? Низ Европа чукаат барабаните на војната поради стравот од можна руска инвазија. Пеколот на Блискиот исток, „неочекуваните“ блиц војни како онаа меѓу Индија и Пакистан или меѓу Тајланд и Камбоџа. Тајван во константен трепет од Кина, Кавказот и Балканот како буриња барут, иако последново (за жива среќа) малку како да се изгаси. САД го вратија старото име на Министерството за војна.

Една Шведска која не војувала со векови забрзано се вооружува за секој случај. Незгодно и опасно, нема што.

И ете, во еден ваков, крајно непредвдлив меѓународен амбиент Македонија се осмели да води своја, автентична надворешна политика. Хм. Дали е тоа лудост или храброст?

Јас мислам второто.

Затоа што лудо би било доколку таа политика беше заснована на романтични историски желби или на агресивна потреба за покажување моќ и сила. А ние тоа не го правиме. Немаме ниту потреба.

 

Но затоа, можеби првпат во поседните неколку децении сакаме наместо „храна“ во чиниите на масата, да бидеме седнати на столче крај истата таа маса. Кога зборуваме да не слушаат затоа што и ние имаме што да кажеме, а не само да веднеме глава и со писалката во раце да ги запишуваме и остваруваме желбите (понекогаш и налудничави) на нашите соговорници. Не, не се трескаме од земја.

 

Не бараме преку леб погача. Го бараме лебот кој ни е насушно потребен и имаме право да го добиеме. Притоа, без никој да не тресне по подадената рака. Затоа што не е безобразна, ама не е ниту извалкана од држење на нечии кохонес, простете на израз. А за тоа да се оствари освен храброст потребно е и многу трпение, внимателно проценување, бескрајна воља и фина доза на одлучнст. Во некои јазици чинам, тоа се нарекува мудрост.

Професорот и поранешен министер за надворешни работи Денко Малески, е констерниран. Вели: „Никогаш, од независноста наваму, македонските политичари не се однесувале вака. Од каде храброста, ако не и дрскоста, се прашувам, на претседателката и на премиерот на Македонија во јавната комуникација со високите претставици на ЕУ?“.

Па додава дека во прашање веројатно била дрскост, а пронајде и извесни „цинични изјави“. Што знам. Проверував по медиумите и можеби ќе излезе дека не живееме во иста реалност со професорот, но јас никаде не видов дрскост или цинизам во нивните изјави. Прекор? Тоа, да. Па преку 20 години не мафтаат и си играат со нашата евроинтеграција. Сега не убедуваат дека Украина и Молдавија побрзо напредувале од нас?

Кога велеа Хрватска е подобра во реформите, па ајде Бугарија и Романија, еве и Црна Гора -тогаш можевме да се туфкаме, да премеруваме дали е навистина така во себе и да си молчиме јавно, ама ова последното е навистина крајно некоректно. Притоа во нашиот случај, сите сме свесни дека не е во прашање прогресот во реформите туку бугарската уцена преку која не сакаме и не можеме да поминеме. Впрочем претходната Влада сакаше да помине и тоа како. Беа тие подготвени на севозможни проголтувања на туѓи ирационални желби, но се покажа дека и тоа не помага.

 

Па кога веќе е така и кога оваа (се уште) нова гарнитура одлучи дека доволно беше попуштање без бенифит и кога се осмелија тоа јавно да го кажат многумина се најдоа збунети. Веројатно и огорчени. И што е тука интересно? Освен во Бугарија, огорчени и збунети беа и се само уште мал број политички губинтици и уште помал број новинарски и „ескпертски“ паразити. Останатиот народ во државава се чини сосема е ок со новиот пристап во надворешната политика. А ако сме искрени и во ЕУ нешто особено не се „огорчија“, иако несомнено не беа ниту видно воодушевени.

Да земеме само еден тазе пример како илустрација. Премиерот отиде на Самит во Тирана и го искористи моментот за да се види со тамошните Македонци. На отврањето на еден македонски клуб даде пристојна изјава дека Македонците во Албанија имаат право на свој клуб, можност за здружување, можност слободно да работат на зачувување на својата култура, идентитет, јазик и традиција. Понатаму посочи дека таа можност ја немаат Македонците во Пиринскиот дел на Бугарија. Во 21 век се спречени да регистрираат невладино здружение, не можат да зборуваат слободно за својот македонски идентитет.

Но, дополни Мицкоски: Ние сме вредни, трпеливи и умни и ве уверувам дали сега или во периодот којшто следи, ќе дојдеме до таа цел.

Дали е сето ова во рамки на пристојно и културно однесување кон соседна Албанија? Да. Дали пак е проблем што јавно ја кажа вистината за состојбата на Македонците во Бугарија? Несомнено, да. Од овие зборови никој не би смеел да се навреди или налути, освен ако по секоја цена сака да бара влакно во јајцето.

Во ЕУ, види чудо, не се најдоза згрозени и не испратија осуда. А Македонците во соседните земји повторно почувствуваа дека матицата сепак се грижи за нив, што не беше случај во изминатите години. Дополнително, добија јасна порака дека во Скопје постои желба и начин за реално да се подообри нивната ситуација. Со мудрост и трпение.

Можно е од друга страна да се јават и ликови кои ќе речат: Е големо чудо. Точно, ова е најобично, најнормално однесување на секоја земја кон своите луѓе надвор. Така барем треба. Проблемот е што ние се одвикнавме од ваквото однесување бидејќи речиси до вчера група моќни неранимајковци токму тука порачуваше дека грижата за нашинците во соседството е блиску до ерес и злосторство.

 

Исто како што ерес беше да се покаже и најмал облик на лично и национално достоинство, интегритет или самоувереност. Пракса која за среќа неодмна конечно се смени.

Но за оваа и ваква смела и автономна политика да се води, треба да се направат потези кои покажуваат фер и конзистентен пристап таму каде што се брои. Македонија донесе одлука да ја следи политиката на ЕУ секогаш кога во рамки на унијата ќе има консензус по некое прашање, а притоа го задржа правото да прави сопствени чекори доколку за одредено прашање во ЕУ има разногласие.

Стратешки се врзавме со САД и со Британија и се разбира својата надворешна политика ја програмираме и во рамки на таа соработка. Тоа пак ни овозможува ем поширок просто за маневар, ем можност да бидеме доследни и принципиелни соузници што не е мала работа во сите, а не само во турбулентни времиња како сегашните. Природно и оваа ситуација не им се допаѓа на претходно набројаните поразени елементи бидејќи за нивна жал преставува квалитет плус и показател дека сепак се може и без коленичење и лигавење да се опстојува на меѓународната арена.

 

За поголеми успеси сепак е потребно време, сериозно вложување средства во дипломатијата (јавна и тајна, професоре) како и бескрајна внимателност за да не се направат кардинални грешки кои потоа ќе ги плаќаме прескапо. Имаше такви, нели. Искрено се надевам дека и таа лекција веќе е научена.

Драган Милосављевиќ

Поврзани теми:

топ|Македонија|еу|колумна|надворешна политика|храброст

Повеќе на оваа тема:

Најнови вести од: Колумни

Лант, водечкиот светски македонист и автор на македонската граматика од 1952, ја „бетонира“ вистината за самобитноста на македонскиот јазик и народ!

Уште пред седум децении американскиот македонист Хорас Лант целосно ги поби сите негаторски тези дека некој го „измислил македонскиот јазик во 1944/1945 година“ по своја „милост“, како што „трубат“ Бугарите денес низ Европа. Во текот на својот научен престој во Македонија и врз основа на систематската анализа на фонологијата, морфологијата и синтаксата на македонскиот јазик Лант потоа ја пишува својата знаменита „Граматика на македонскиот книжевен јазик („A Grammar of the Macedonian Literary Language“), која е објавена во Скопје во 1952 година. Ова дело претставува прва целосна научна граматика на современиот македонски литературен јазик, напишана според западни лингвистички стандарди и наменета за меѓународната научна јавност. Оваа граматика го разгоре гневот на бугарските националисти, кои го сметаа македонскиот јазик како „западен дијалект на бугарскиот јазик“. Лант почина на 11 август 2010 година. Денешното навршување на 16-тата годишнина од неговата смрт е соодветна пригода за должно осврнување кон неговото македонистичко дело, кое е од исклучително значење за македонскиот народ.

Народниот херој Михајло Апостолски, генералот, кој се бореше со оружје и наука против бугарскиот окупатор и великобугарскиот шовинизам кон Македонија

„Срцевината на бугарската политика се барањето Македонија да се присоедини со Бугарија и непризнавањето на македонската нација. Таа теорија со таканаречени ‘научни методи’ денес ја разработуваат бугарските историчари. Тие се обидуваат да докажат дека Македонија е Бугарија, односно дека Македонците се Бугари. Тоа е смешно. Тоа не е историја! Како може некому му да се промени нацијата со политикантски декрет? Националното чувство не може да се промени.“ – нагласи генералот Михајло Апостолски во интервју дадено за белградскиот часопис „Дуга“ број 261 од 25 февруари 1984 година. Тоа е народниот херој, човекот што командуваше во Втората светска војна со Главниот штаб на народноослободителната војска на Македонија и првиот претседател на Македонската академија на науки и уметности. Изворните сведоштва и забелешки на Апостолски за бугарската окупација и историските манипулации на Бугарија, оставени во неговите дела, интервјуа и историски документи, се од првокласно значење за политичката и и севкупна национална историја на македонскиот народ. Денес, на 7 август 2026 година се навршуваат 39 години од неговата смрт и ова е пригода за повторно сеќавање за животот и делото на Михајло Апостолски, една од клучните личности на генерацијата, која со оружје ја извојува слободата и ја втемели државноста на македонскиот народ, а со перо и наука ја ширеше и ја бранеше македонската национална и јазична самобитност ширум Европа и светот.

Ватрослав Јагиќ, светскиот афирматор на посебноста на македонскиот народ, идентитет и јазик, наспроти сите оспорувања на неговото постоење!

На денешен ден, на 5 август 1923 година починал хрватскиот јазичар Ватрослав Јагиќ, славист со огромно значење за македонскиот јазик и македонистиката. Тој има непроценливо, пионерско значење за македонскиот народ и јазик. Како еден од најголемите светски слависти во XIX и почетокот на XX век, тој со својот научен авторитет ги извлече македонскиот јазик и македонистиката од сенката на соседните пропаганди и ги  постави на рамноправно рамниште во светската наука. Јагиќ му даде на македонскиот јазик научен легитимитет на меѓународната сцена уште пред да биде кодификуван во 1944 / 1945 година. Од непроценливо значење е широката и голема меѓународна афирмација на македонскиот јазичен идентитет, која ја вршел со своите научни активности овој хрватски и европски јазичар. Иако дејствувал во време кога македонскиот јазик немал официјален статус, Јагиќ во своите научни студии јасно го издвојувал македонскиот јазичен и дијалектен простор како посебен и специфичен во рамките на јужнословенската јазична група. Улогата на Ватрослав Јагиќ во одбраната на македонскиот национален и етнојазичен идентитет била првенствено научна: дејствувајќи како силен штит против асимилаторските пропаганди на соседните балкански држави во XIX век. Во време кога македонскиот народ немал своја држава, ниту политичка моќ, Јагиќ го користел својот авторитет како водечки светски славист, за да ја докаже научната вистина за Македонија. И денес, 103 години по својата смрт, Јагиќ продолжува жестоко да ги негира сите негирања на македонскиот народ, идентитет и јазик, во прв ред „епохалните вистини“, кои ги пласираат Бугарската академија на науки и грчките „научници“ за „непостоењето“ на македонскиот јазик и на Македонците како народ.

Ѓорѓи Абаџиев, писателот на „светлосната згорнина“ на македонскиот народ: Секој треба да си го плати долгот кон татковината!

„Навлегуваше во неговиот ум јаснина како да излегол од хаосен мрак на светлосна згорнина… Другарите, кои загинаа, го исполнија својот долг. Треба и ние да го исполниме нашиот долг… Да се свртиме кон себеси, кон нашата положба… Вистинската смисла на човечкото живеење е во непрекинливата акција, во волјата на човекот да дејствува.“ – напиша големиот македонски писател Ѓорѓи Абаџиев во својот бележит историско-психолошки роман „Пустина“ за времето непосредно пред Илинденското востание, пролетта 1903, и за солунските атентатори — гемиџиите. Абаџиев ја вградува во него пораката дека секој на свој начин треба да си го плати долгот кон својата татковина. Вчера, на 2 август се навршија 63 години од неговата смрт. Овој знаменит македонски книжевен деец како да зрачи и денес со пораките од „Пустина“ дека македонскиот народ треба токму денес да се извиши кон „светлосна згорнина“ од „хаосниот мрак“ во кој го туркаат, оти треба „да се сврти кон себе и кон положбата, во која се наоѓа“, барајќи ја „смислата на своето постоење во непрекинливата акција, во својата волја да дејствува“.

Бугарија потпиша меѓународен „Бледски договор“ во 1947 и го раскина еднострано во 1949, а сега бара примена на Вториот протокол – неусвоен записник и промена на устав!

По преговорите на 30 и 31 јули 1947 година претседателот на Југославија Јосип Броз Тито и премиерот на Бугарија Георги Димитров потпишуваат на 1 август 1947 година меѓудржавен договор познат како „Бледски договор“. Тој има  исклучително значење за македонскиот народ, бидејќи е прво официјално државно признавање на македонскиот национален идентитет и јазик од страна на Бугарија. „Бледскиот договор“ меѓу двете држави има карактер на меѓународен договор и претставува меѓународно-правен пример, кој докажува дека историските  спорови меѓу двете земји веќе биле решени во согласност со Повелбата на Организацијата на Обединетите Нации. Но, на 1 октомври 1949 година бугарската влада еднострано го раскинала „Бледскиот договор“. Денес се случува парадокс и апсурд, обединето во едно. Бугарија се откажала, поради свои национални интереси, од еден меѓународен договор со тогашна Југославија, која ги претставувала во полна мера и Македонија и македонскиот народ народ со неговите национални интереси. А денес Бугарија бара од Македонија целосно да го спроведува Вториот протокол кон „Добрососедскиот договор“ – протокол кој претставува најобичен технички документ, односно записник, кој не е ниту усвоен во Собранието на Македонија, па затоа не содржи обврска за негово спроведување. Бугарија раскинала еднострано меѓународен договор, а денес инсистира на спроведување технички документ, кој нема врска со меѓународен договор, иако ЕУ му дала „европски печат“, вметнувајќи го во Преговарачката рамка со сите во него протнати обврски за промена на устав и за „Бугари во устав“, за промена на учебници, споменици, за целосна бугаризација на сѐ што е македонско! Од аспект на меѓународното право, „Бледскиот договор“ воопшто не е „прелиминарен“ договор без никакво значење, туку претставува правно – специфичен, историски и политички важен документ, формално потпишан од Јосип Броз Тито во име на Југославија, која ја застапуваше полноважно Македонија, и од Георги Димитров во име на Бугарија.

Мисирков е интелектуалниот архитект на македонизмот, а „За македонцките работи“ е светилник за македонскиот народ и платформа за неговото битисување (3)

Севкупното дело на Крсте Петков Мисирков е платформа на македонизмот, на македонството. Би се рекло, и повеќе: тоа дело, а особено „За македонцките работи“ е светилник на македонизмот и македонскиот народ

„За македонцките работи“ на Мисирков и денес моќен бедем против сите негирања и напади врз македонскиот идентитет, националната свест и јазикот (2)

Денес, на 26 јули 2026 година се навршуваат 100 години од смртта на Крсте Петков Мисирков – еден од највеликите Македонци во сета национална, јазична и државно-политичка историја на македонскиот народ. Оваа годишнина е пригода за ново навраќање кон врутоците на неговата генијална мисла како набележување на сѐ она, што треба да го чиниме, заради нашиот опстој во сегашниве драматично разбранувани и геополитички вителни мигови во Балканот, Европа и во светот. Идеите и пораките на Мисирков, особено во неговата капитална политичко-јазична студија „За македонцките работи“, се животно важни патокази за претстојниот развој на македонската нација и на македонската држава во полза на сите нејзини граѓани.

Повикот на Мисирков за безгранична љубов кон Македонија и постојано работење за нејзините интереси – најсилно оружје за зачувување на македонскиот идентитет и јазик (1)

Денес, на 26 јули 2026 година се навршуваат 100 години од смртта на Крсте Петков Мисирков – еден од највеликите Македонци во сета национална, јазична и државно-политичка историја на македонскиот народ. Оваа годишнина е пригода за ново навраќање кон врутоците на неговата генијална мисла како набележување на сѐ она, што треба да го чиниме како народ, заради нашиот опстој во сегашниве геополитички вителни и драматично разбранувани мигови во Балканот, Европа и во светот. Идеите и пораките на Мисирков, особено во неговата капитална политичко-јазична студија „За македонцките работи“, се животно важни патокази за опстојот и идниот развој на македонската нација и на македонската држава во полза на сите нејзини граѓани.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top