Колумни

Етнојазичниот терор врз Македонците во Грција: злогласниот закон на Метаксас од 7.9.1938 за забрана на употребата на македонскиот јазик!

На 7 септември 1938 година, диктаторскиот режим на Јоанис Метаксас во Грција го донесе Законот (Правен акт) 2366, со кој радикално се засили претходната забрана и целосно се криминализираше употребата на македонскиот јазик во Егејска Македонија — вклучително и во интимата на сопствениот дом и во кругот на семејството.

7 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Донесувањето на Правниот акт 2366 на денешен ден, на 7 септември 1938 година претставуваше врв на државниот терор на Метаксасовиот режим врз македонското население во Егејскиот дел на Македонија, во Грција. Законот на Метаксас за забрана на македонскиот јазик во Грција претставува еден од најжестоките акти на систематска асимилација и денационализација на Македонците во Егејска Македонија. За разлика од претходните обиди за асимилација, овој акт изврши брутална инвазија во најприватната сфера на поединецот — во неговиот дом и во семејното огниште. Тој воведе строги казни за секој изговорен македонски збор: парични казни, присилно пиење рицинусово масло, затвор и депортација на пусти острови. Селата во Егејска Македонија беа преплавени со шпиони, а децата беа принудувани да ги кодошат сопствените родители, ако  проговорат дома на мајчин јазик. Овој закон предизвика длабока колективна психолошка траума, создавајќи страв, кој се пренесуваше со генерации.

Со овој закон се вовела целосна и строга забрана за употреба на македонскиот јазик, не само во јавната сфера, туку и во приватниот и семејниот живот. Владеела целосна репресија: забраната важела насекаде — на пазарите, во секојдневната комуникација, на свадби, погреби, па дури и во сопствениот дом. Полициски патроли прислушувале по прозорците на куќите, за да фатат некого како зборува на македонски. Биле изрекувани драконски казни: За секој искажан македонски збор следувале ригорозни казни: високи парични глоби, јавно понижување. Во оваа  смисла „специјална“ била тортурата  со рицинусово масло: во костурските села била редовна пракса изведувањето на селаните среде село, каде што локалните жандарми ги принудувале да пијат рицинусово масло пред сите како казна за зборување на мајчиниот јазик. Присилното пиење големи количества рицинусово масло било вршено, за да добијат жртвите силен и неконтролиран пролив, или им било плукано во уста. Целта на грчките жандарми била жртвите јавно да се понижат, да го изгубат достоинството пред сопствените сограѓани и да се испрати јасна порака до целото село. Покрај тоа, тие биле физички малтретирани и претепувани.

Македонски деца од селата во околината на Солун

Имало масовни апсења и интернации: повеќе од 5.000 Македонци биле осудени, затворени, или депортирани во интернација на пустите грчки острови под обвинение за „дејствување против државната безбедност“. Македонското население, без оглед на возраста, било присилно праќано на т.н. „вечерни училишта“ за да го учи грчкиот јазик. Една од главните цели била бришење на македонскиот идентитет: напоредно со јазичната репресија, биле сменети сите преостанати македонски топоними, имиња на села, градови, цркви, па дури и личните имиња и презимиња на луѓето, кои морале да бидат хеленизирани.Овој период оставил длабоки историски трами кај македонското население во Грција, принудувајќи ги генерациите да го потиснат сопствениот мајчин јазик во страв за својата егзистенција.

Илустративна фотографија, создадена со помош на вештачка интелигенција

Забраната за употреба на македонскиот јазик за време на Метаксасовата диктатура (1936–1941) била особено брутална во регионите, каде што македонското население било доминантно — Костурско, Леринско и Воденско. Како резултат на законот, овие региони биле подложени на воен и полициски терор, но истовремено во нив се родил силен тивок и организиран отпор. Леринскиот регион важел за едно од најцврстите македонски јадра, поради што притисокот тука бил најекстремен. Се организирало полициско шпионирање под прозорците на куќите: во леринските села жандармите ноќе кружеле околу куќите и прислушувале под прозорците, за да откријат дали семејствата меѓу себе зборуваат на македонски јазик. Бил вршен терор дури и врз македонските деца: во училиштата децата биле физички казнувани, тепани со прачки по рацете и јавно понижувани, ако изустеле македонски збор при играње во дворот.

Имало и специјални „јазични“ полициски пунктови на пазарите: на пазарот во градот Лерин, полицијата стоела меѓу селаните. Селанот кој не ќе знаел да каже „домати“ или „пиперки“ на грчки, не смеел да продава и бил директно спроведуван во полициска станица. Костурскиот регион претрпел масовни депортации: илјадници Македонци од овој крај биле уапсени под обвинение за „словенски национализам“, само затоа што биле фатени и чуени како зборуваат македонски јазик. Потоа без судење биле интернирани на пустите грчки острови (Макронисос, Агиос Ефстратиос, Анафи). Во овој регион интензивно се спроведувало кршењето и стружењето на македонските натписи од надгробните плочи во црквите и гробиштата.  Во Воденско имало „задолжителни вечерни училишта“: стари луѓе од по 70 и 80 години од воденските села биле принудувани по цел ден работа на нивите, навечер пешки да одат со километри до т.н. „вечерни училишта“ за да учат грчки букви. Оние кои нема да се појавеле, плаќале огромни парични глоби. Не случајно била забранувана и македонската песна: на традиционалните селски слави во Воденско, градските музичари добиле строга наредба да не свират македонски ора. Доколку некој запеел македонска песна, веднаш следело апсење на целата тајфа.

Дочек на генералот Јоанис Метаксас со фашистички поздрав и кренати раце во стилот на нацистичка Германија и нејзиниот лидер Адолф Хитлер

Австралискиот новинар и автор Берт Биртлс (1900 –1994) во својата книга од 1938 година со наслов „Грција постојано ги прогонува Македонците“ пишува дека тоа што германските нацисти им го правеле на Евреите, тоа им го правеле и грчките фашисти кон Македонците. Биртлс бил дописник на весниците  „Дејли телеграф“, „Сан“ и „Сандеј телеграф“. Заедно со својата сопруга Дора, престојувал една година во Грција. И двајцата патувале низ целата земја, истражувајќи ја политичката ситуација. Биле сведоци на политичките борби, како и на прогонот и тортурата врз илјадници луѓе, меѓу кои и Македонците, во злогласните логори на островите Гавдос, Анафи и други.

Книгата на „Берт Биртлс со наслов „Грција постојано ги прогонува Македонците“, објавена во 1938 година, со неговите лични сведоштва за прогонот и тортурите врз Македонците во Егејска Македонија, само поради тоа што се Македонци и поради нивното говорење на мајчиниот македонски јазик

Споредувајќи го грчкиот прогон на Македонците во Грција со германскиот прогон на Евреите, Биртлс запишал: „Преку својата изопачена нечовечност грчката диктатура го имитира германскиот и италијанскиот модел, но таа таа веќе има развиено и свој посебен бренд на шовинизам. Грција нема Еврејски проблем, но ги има Македонците. Во име на ‘хеленизацијата’  грчките власти постојано ги прогонуваат овие луѓе и ги апсат поради најнечуени причини. За да всади во нив соодветен [грчки] националистички дух, Метаксас го употребува методот со менување на изворните, македонски имиња на местата во грчки и преку забранување  Македонците] да го употребуваат својот мајчин [македонски] јазик. А ако покажат и најмал отпор спрема указот (на Метаксас од 7 септември 1938 година – л.заб.) селаните-Македонци се прогонувани без судење, бидејќи и тоа се смета како  закана за безбедноста на државата,. Навистина, има многу малку политички затвореници, без разлика дали Македонци или Грци, кои се формално обвинети за некакво кривично дело.“

И покрај жестокиот фашистички терор на грчката диктатура на генералот Метаксас, уследиле реакции и отпор од македонското население кон споменатиот закон. Македонците не се откажале од својот идентитет и јазик. Отпорот се манифестирал на неколку начини: „јазичен отпор“ во домовите: домовите станале тврдини на македонскиот јазик. Повозрасните строго ги заветувале децата да го зборуваат македонскиот јазик веднаш штом ќе се затвори домашната врата, со цел јазикот да не изумре кај новите генерации. Биле создавани таен јазик и шифри: Македонците почнале да користат посебни шифри и знаци за да се предупредат меѓу себе кога во близина има грчки жандарм или локален шпион („гркоман“). Се разговарало со шепотење и во затворени простории.

Политичкиот отпор на Македонците започнал да се пројавува и преку Комунистичката партија на Грција: многу млади Македонци од Леринско и Костурско почнале да се приклучуваат на левичарските движења и Комунистичката партија на Грција (КПГ), која во тој период (иако и самата илегална под Метаксас) ветувала национална рамноправност и признавање на правата на Македонците. Ова била основата за партизанското движење: овој тивок отпор и револуционерен македонски гнев, насобран во времето на Метаксас, експлодирал веднаш по започнувањето на Втората светска војна (1941), кога Македонците масовно се организирале во вооружени чети (Славомакедонскиот народен ослободителен фронт – СНОФ, а подоцна и НОФ) за да се борат за својата слобода.

Правниот акт 2366  на грчкиот фашистички диктатор Јоанис Метаксас не успеа целосно да го искорени македонскиот јазик, но успеа да го осакати неговиот природен развој.

 

 

 

 

Поврзани теми:

топ|диктатура на генералот Јоанис Метаксас во Грција|Закон број 2366|забрана и криминализирање на употребата на македонскиот јазик во Егејска Македонија денес во Грција

Најнови вести од: Колумни

Македонистичкото дело на Мјечислав Малецки – бедем пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет

Истражувањата на полскиот славист Мјечислав Малецки претставуваат непобитен научен доказ за автохтоноста и посебноста на македонскиот јазик. Наспроти повеќедецениските организирани политички напади и фалсификати, кои доаѓаат од одредени кругови, делото на овој светски признат лингвист уште во првата половина на XX век ја зацврсти позицијата на македонистиката на меѓународно ниво. Од една страна стојат произволните толкувања и веќе државна доктрина на негација и фалсификати од страна на Бугарската академија на науки и на официјална Софија во врска со „бугарските темели“ на македонскиот јазик, или за неговата „измисленост како јазик во 1944/1945 година“. Од друга страна стои научната вистина за овој најважен столб на македонскиот идентитет, која се потпира исклучиво врз лингвистички факти и домашни и меѓународни теренски истражувања, кои траат многу повеќе од еден век. Полскиот македонист Мјечислав Малецки починал на денешен ден, на 3 септември 1946 година. Ова е пригода за ново навраќање кон неговото македонистичко научно дело, кое е бедем, пред кој паѓаат сите негирања и фалсификати на македонскиот јазик и идентитет.

Коле Неделковски: Нашата мила татковина, посрбена, побугарена и погрчена, не се даде никому и си остана со македонска боја!

„Викот на бесмртниот Македонец Крсте Мисирков се разнесува дури сега над неговата мила татковина, веќе измачена од борбите и соперништвата на неколку народи, кои не штедеа ништо, за да ја имаат посрбена од едни, побугарена од други и погрчена од трети. Но таа не се даде на никого и си остана со својата боја македонска! Сега, подигната културно и економски, го подзема најдрагиот нејзин глас, го прегрнува најсветото име и со целата своја моќ го држи и го разнесува како светилник до најкрајните катчиња на својата ширина.“ – му напишал македонскиот револуционерен поет Коле Неделковски на 18 мај 1940 година на д-р Сергеј Мисирков, синот на Крсте Мисирков, кој тогаш живее и работи во градот Елена, Бугарија. Ова писмо Неделковски му го пратил на Сергеј во името на Македонскиот литературен кружок, како негов член, откако ја открил во Народната библиотека во Софија заборавената книга на Крсте Петков Мисирков „За македонцките работи“. Коле Неделковски е еден од најреволуционерните поети во македонската книжевност. Починат е на денешен ден, на 2 септември 1941 година во инцидент со бугарската полиција во околности, сѐ уште неразјаснети до крај: скокајќи сам од прозорецот на зградата каде што живеел, или можеби бил фрлен долу.

Европска комисија: Остануваат правилата за влез и излез во Шенген за превозниците од Западен Балкан

Од Европската комисија информираа дека остануваат правилата за влез и излез на транспортерите од Западан Балкан во Шенген зоната, односно тие може да престојуваат 90 дена во рок од 180 денови.

Статијата „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ на Анри Барбис од 1.9.1926 – дел од неговиот француски „Манифест на македонизмот“ (1)

„Навистина овде станува збор за една нација. Нација која има свој оригинален етнички карактер, свои традиции, свои стремежи, своја единствена и специфична личност. … Оваа нација, на самата почва на која се развила и опстојувала, каде што историјата ја засадила, со која е поврзана преку своите корени и својата култура, се третира како збир на робови и злосторници.“ – напиша славниот француски писател Анри Барбис во својата прочуена статија со наслов „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ („La question macédonienne est-elle si complexe que cela?“), која е објавена во списанието „Балканска федерација“ на денешен ден, на 1 септември 1926 година. Барбис, еден од најблескавите француски и европски интелектуалци  меѓу двете светски војни, уште пред 100 години во својата статија пишува експлицитно за Македонците како посебна нација, а не како дел од друга балканска нација.

Борбата на „Духовниот воин“ за Македонија Волф Ошлис против фалсификатите дека македонскиот е „вештачки јазик“, „создаден во 1944/1945“! (2)

Еден од најзначајните текстови на германскиот македонист Волф Ошлис е неговата студија „Проблемот на јазикот на Македонците во трудовите на раната германска македонистика“. Во неа тој силно аргументира дека македонскиот јазик не е некаква политичка конструкција, што започнува со некој и нечиј административен акт, туку оти македонскиот народен јазик е основата, врз која во текот на многуте векови наназад во историјата се развива современата македонска писменост.  Во оваа студија за раната германска македонистика Ошлис покажува дека постоеле германски научници, кои експлицитно ги третирале Македонците со нивниот македонски јазик  како посебен етникум и посебен јазик.

Волф Ошлис: Злонамерните соседи му ги оспоруваат идентитетот, јазикот и името на македонскиот народ, заради „апетитите“ да ја присвојат македонската земја! (1)

„Духовниот воин“ за Македонското прашање во Европа и светот проф.д-р Волф Ошлис како врвен германски политиколог, славист, публицист и професор цели пет десетлетија стоеше непоколебливо на браникот на македонската кауза, служејќи како автентичен, меѓународен глас за вистината за Македонија.  Ошлис со германска научна прецизност и своевиден македонски инает непоколебливо и неуморно ја ширеше македонската вистина низ светот. Неговиот политичко-јазичен ангажман за Македонија и Македонците, за Македонското прашање,не беше само длабок академски интерес, туку негова животна мисија, посветена на одбраната на македонскиот идентитет, историја, народ и јазик од сите обиди за нивно негирање.

Телеграмата на Рендел од 25.8.1940 од Софија за Македонците наспроти „немакедонските Бугари“, која ги урива бугарските негирања на македонскиот народ!

„Македонците сè уште се прилично под сенка… тука во Бугарија. Повеќето немакедонски Бугари сметаат дека Македонците донеле повеќе неволји… отколку што биле од корист.  .. Мнозинството од македонското население се стреми кон независна Македонска Република.“ – ќе нагласи британскиот амбасадор во Бугарија Џорџ Рендел во своето писмо, кое го испраќа до британското Министерство за надворешни работи – Форин Офисот на денешен ден, на 25 август 1940 година од Софија.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top