Проектот за изградба на хидроенергетските капацитети „Чебрен и Галиште“ повторно се актуализира во јавноста, но и натаму останува неизвесно дали и како државата ќе може да го реализира. Иако Владата испраќа сигнали дека проектот не е напуштен, конкретни одлуки засега нема, а клучната дилема останува – државна инвестиција или јавно-приватно партнерство. Прашањата се отворија откако премиерот, во изминатиот период, престојуваше во Обединетите Арапски Емирати и на Светскиот економски форум во Давос, каде што, според најавите, се разговарало и за можни инвеститори.
Дали државата веќе бара партнер за еден од најкапиталните енергетски проекти во историјата? Министерката за енергетика, Сања Божиновска, вели дека во наредните два до три месеци се очекуваат повеќе информации, но нагласува дека финансиската состојба на државниот буџет е сериозен ограничувачки фактор. Проектот, проценет на над една милијарда евра, според неа, е исклучително значаен, но и исклучително скап.
- Најубаво е да биде наша инвестиција, но мораме да ги видиме реалните финансиски можности – посочува Божиновска, додавајќи дека и средствата од британскиот кредит се една од опциите кои сè уште се разгледуваат.
Таа не ја исклучува ниту можноста за вклучување на странски партнери, доколку тоа се покаже како најреално решение. Дополнителен аргумент за внимателен пристап е и долгиот рок на реализација – проектот би се градел од седум до десет години, што значи долгорочно буџетско оптоварување и политичка одговорност што ќе ја надмине мандатната рамка на една влада.
Имено, за годинава се планирани околу 650 милиони евра за капитални инвестиции, но реалноста, според процените, покажува дека околу 450 милиони евра се реално остварливи. Тоа остава простор од околу 200 милиони евра кои или ќе се пренаменат или нема да се реализираат. Прашањето е дали „Чебрен и Галиште“ би можеле да се финансираат во период од десет години, со по околу 100 милиони евра годишно од буџетот. Божиновска одговара дека таквата логика е разбирлива, но потсетува дека енергетиката не е единствениот сектор со крупни апетити.
- Не само ова министерство, туку и здравството, транспортот и други ресори имаат капитални проекти. Треба да видиме што е приоритет на ниво на држава – вели таа.
Останува впечатокот дека „Чебрен и Галиште“ се високо на листата на желби, но не и единствени. Во услови на ограничен буџет, Владата ќе мора да избира меѓу „желботеката“ и реалните финансиски можности. Дали државата ќе собере храброст и средства самостојно да го реализира проектот, или ќе се отвори вратата за јавно-приватно партнерство, останува прашање на кое одговорот допрва ќе се кристализира. Дотогаш, „Чебрен и Галиште“ остануваат симбол на потенцијалот, но и на долгогодишното одложување на стратешките енергетски одлуки.