Пишува: Свето Тоевски
Има уште една дилема, или можеби прашање, но за на кое е веќе однапред даден одговор, како и на претходните две „дали“. Дали вистинската цел на проектот „Бугари во македонскиот устав“ е намерата да се обезбеди и нов „територијален материјал“ со придодавање, перспективно, на „бугарскиот територијален дел од Македонија“ кон постојната бугарска територија и држава, ако и откако би започнал “државотворно да функционира“ „бугарскиот државотворен народ“ во Македонија?! Зашто, веќе од поодамна во стратегискиот документ на БАН и на „Бугарската национална доктрина за 21 век“ Македонија е само „втора бугарска држава во Балканот“.
Во контекстот на овие три „дали“ – дилеми ќе мора да се анализираат вџашувачкиот интензитет на најновите истапувања на бугарскиот премиер Румен Радев во Тиват, но и невидените притисоци на претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта и европските пратеници преку најновиот извештај на Комисијата за надворешни работи (АФЕТ) на Европскиот парламент. Сите одново сега веќе и агресивно бараат промена на македонскиот устав како „предуслов за отпочнување на преговорите со ЕУ“. Бараат како да им е Македонија нивна држава, спротивно на сите норми и принципи на меѓународното право, на сите меѓународни резолуции и повелби за недозволивоста на гибањето во чиј било идентитет и правото на создавање и функционирање самостоен уставен, правен и политички систем, без ничии странски влијанија и интервенции.
Бугарските државни и политички лидери, нивните „научници“ се пенават не само денес, туку веќе со децении дека не постои етнојазичната и идентитетска категорија Македонец, македонски, во обид да ги прикажат и да ги претворат во Бугарин, бугарски. За нив „Македонец, македонски идентитет и историја се непостојни, измислени, политички исконструирани концепти“. Но, што вели објективната светска наука и научници, кој постои и од кога како реален концепт на историјата?
Холандскиот филолог, славист и експерт по балканска историја и лингвистика д-р Жанет Сампимон-Веријзер нагласува во својата докторска дисертација „Станување Бугарин: артикулацијата на бугарскиот идентитет во 19. век во неговиот меѓународен контекст: интелектуална историја“ дека „еден век претходно концептот ‘Бугарин’ беше практично непознат, за него не се слушаше“. „Бугарите’ беа племе со несигурен идентитет и потекло, како и другите нејасни етникуми со недокументирано минато како што се Тракијците, Сарматите, Хуните, Маѓарите или Турците. Името ‘Бугарин’ преживеа како синоним за ерес и како термин на злоупотреба (‘бугомил’, ‘бугре’, ‘бугер’). Населението беше идентификувано само како поданици на Отоманската Империја… зборувајќи (во приватната сфера) некој нејасен дијалект, кој дури и не беше општо признат сè уште како дел на словенското јазично семејство. Во деветнаесеттиот век оваа аморфна група беше конституирана во бугарска нација.“ – истакнува Сампимон во својата дисертација.
Британскиот историчар д-р Дејвид Шепард уште во 1968 година укажува „дека прабугарите, дојдени во Балканот, се помешале со Словените и го презеле нивниот етнички код, јазик и цивилизација“. „По навлегувањето во Балканскиот полуостров, Бугарите, кои припаѓале на различни расни групи, биле асимилирани од локалното словенско население, усвојувајќи го нивниот јазик. Првото и Второто бугарско кралство ја зачуваа словенската цивилизација…“ – посочува Шепард во својата магистерска студија „Односите меѓу Југославија и Бугарија, 1918–1941“. 
Хрватот Ватрослав Јагиќ, еден од најголемите слависти во 19 и 20 век, професор по словенска филологија во Одеса, Берлин, Петербург и Виена, прецизира дека на Бугарите им се случи словенизација и македонизација. Во своето дело „Историјата на книжевностите на хрватскиот и српскиот народ – стара доба“ од 1867 година Јагиќ го објаснува доаѓањето и преплавувањето на Балканот во 7 век од Прабугарите и нагласува: „…азијатските Бугари го преплавија Балканот преку Дунав…; им се рашири државната власт низ Балканот, низ Македонија и Тракија. Кога македонско-словенскиот јазик преовлада со целата бугарска држава, тие му дадоа државно име, нарекувајќи го јазикот бугарски!“
(продолжува)
(Авторот изнесува во колумната согледувања од своја научно заснована политичко-историска анализа, која не одразува ставови на ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту на редакцијата на порталот „Експрес“)