Колумни

Гоце Делчев е Македонија, но треба и Македонија и Македонците да бидат Гоце Делчев, не само еден ден!

Пишува: Свето Тоевски Пред 122 години на денешен ден, на 4 мај 1903 година, во селото Баница престана да чука срцето на Гоце Делчев, најголемиот водач на револуционерната борба на македонскиот народ за извојување слобода и создавање своја самостојна држава Македонија. Но, тогаш не престана да чука срцето на револуционерна Македонија. Овој највелик Македонец, како величествена […]

6 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Пред 122 години на денешен ден, на 4 мај 1903 година, во селото Баница престана да чука срцето на Гоце Делчев, најголемиот водач на револуционерната борба на македонскиот народ за извојување слобода и создавање своја самостојна држава Македонија. Но, тогаш не престана да чука срцето на револуционерна Македонија. Овој највелик Македонец, како величествена пројава на еден индивидуален бунтовен дух, го одрази во целина бунтовниот дух и на народот македонски, од кого поникна. Многу историчари, многу други народни и револуционерни дејци рекле дека Гоце Делчев е Македонија, но треба да се запрашаме денес, во овие мигови на сеќавања за неговата херојска смрт: дали и Македонија е Гоце Делчев? Колку неговите пораки навистина одекнуваат и се задржуваат дејствително во свеста на македонскиот народ не само повремено, на одбележувањата на денот на неговото загинување, како и на денот на неговото раѓање, туку и потоа, во другите денови од годината?

Зашто, македонската илинденско-асномска револуција во 1944/1945 година беше крунисана со слобода и со конституирање на македонската држава, иако само на едното парче на македонската етнојазична територија, на вардарска Македонија. Но, „Преспанскиот договор“ ја урна асномска Македонија, а „добрососедскиот договор“ со Бугарија се стреми да го доврши разнебитувањето на другите најбитни елементи на идентитетскиот комплекс на македонскиот народ, покрај тоа што му беше одземено името Македонија и идентитетската одредница „македонски“. Оттука, се наложува потребата да се пристапи кон возобновувањето на илинденско-асномските темели на Република Македонија како Република Македонија и на националниот, јазичен, културен и историски идентитет на македонскиот народ, оспорени од двата „добрососедски договора“.

Политичката идеологија и револуционерното кредо – „вјерују“ на Гоце Делчев, што е најчистата суштина на македонизмот, сфатен како филозофија на слободата, се најдобриот пат и денес, по 122 години, во која насока треба да се реализираат новите мирновременски активности за возобновувањето и опстојот на Македонија како држава, но и на животот и просперитетот на македонскиот народ како засебен етнос во Балканот и светот.

Бележито место во колективното национално помнење на македонскиот народ зазема знаменитото истапување на Гоце Делчев во февруари 1896 година пред бугарскиот врховистички генерал Данаил Николаев: „Ние, селаните, македонското население, народот, нема да им дозволиме на други да прават политика со Македонија, ниту ќе им дозволиме на други да решаваат дали да живееме или да умреме и кога… Ние не бараме покровители, а уште помалку господари.” Со други зборови кажано, Македонците треба да бидат самите господари на својата судбина и самите да водат своја, македонска политика за себе, да не дозволуваат други во оваа нова геополитичка ера на 21-иот век да прават „европска“ и „бугарска политика“ со нив, во интерес на официјална Софија.

Во овој контекст потсетување на уште еден важен настан и реакција на Делчев, поврзана со него. Бугарите сакале по секоја цена да го запрат процесот на Македонското национално ослободително движење, за да можат територијално да ја заземат Македонија. Дури, во 1902 година, со оглед на мешањето на Бугарија, бил предизвикан инцидент, односно било кренато, поради провокација на Бугарите, така нареченото Горноџумајско востание. Кога Делчев разбрал за ова бесно изреагирал: „Зарем не гледате дека на Бугарите им пречи тоа дека сме Македонци? Бугарите не нѐ сакаат нас, Македонците. Тие да нѐ сакаа немаше да ни дадат пушки без муниција. Тие ја сакааат само територијата на Мајка Македонија.“

Но, апостолот на револуционерна Македонија и искажал и вонвременската порака „Јас го разбирам светот како поле за културен натпревар меѓу народите“, со што ја искажал сета благородност, величенственост и етика на македонизмот дека народите треба да живеат заедно, да се почитуваат и да соработуваат. Вдахнати од личноста и делото на својот водач Делчев, Македонците треба да иницираат активности, со кои светот и посебно Балканот би можеле да се претворат повеќе во поле на културен и цивилизациски натпревар, во кое ќе бидат избришани двата споменати „добрососедски договора“, а наместо негирања, омраза и непријателства, би се створил простор за вистински добрососедства, за заемно признавање, почитување и соработка меѓу македонскиот, бугарскиот, грчкиот, албанскиот и на сите други народи.

Покрај тоа што бил идеолог и организатор на Македонската револуционерна организација, водач на македонското револуционерно националноослободително движење кон крајот на 19 и почетокот на 20 век, Гоце Делчев бил и политичар, кажано со денешен речник, кој изнел многу мудрости, со што ја предочил македонската идеологија и иднина и на денешново и следните македонски поколенија. Издвојуваме дел од тие други визионерски и вонвременски мудрости и пораки на Гоце Делчев. „Јас не познавам друг народ, кој повеќе страдал од предавствата на своите синови – изроди како македонскиот. Историјата не памети друг таков пример кога еден ист народ по традиција, јазик и вера се разделува на разни спротивни страни, една од друга потуѓа.“ „Труд и постојамство, тоа е силата, со помош на која човек станува највелик при секоја иницијатива.“

„Делото на ослободувањето на еден народ, е пред се, негово сопствено дело, на неговите сопствени раце.“ „Дали може да има друго место за еден Македонец, освен Македонија? Дали има народ понесреќен од македонскиот? И дали има некаде пошироко поле за работа, отколку во Македонија?“ „Внатрешната организација не се стреми само да им дава оружје на луѓето, ами и да го разбие нивниот ропски дух.“ „Ние се бориме за слободна и независна Македонија со широки права на сиромашното население.“

„Ослободувањето на Македонија се крие во внатрешното востание. Кој мисли инаку да се ослободи Македонија, тој се лаже и себеси и другите.“ „Македонија има свои интереси и своја политика.Тие им припаѓаат на сите Македонци. Оној што сака да работи на присоединувањето на Македонија кон Бугарија, Грција или Србија, тој може да се смета како добар Бугарин, Грк или Србин, но не и како добар Македонец.“

Дали согледуваме и по 122 години колку се свежи овие ставови на Делчев, анализирани и од денешна гледна точка, небаре како да го слушаме токму денес да говори на плоштадот „Македонија“ среде Скопје во врска со моментните внатрешно-политички  и меѓународно-политички околности, во кои се наоѓа и живее македонскиот народ?! Овие мисли на Гоце Делчев ќе одекнуваат секогаш низ времињата како вонвременски пораки и завет до секое, па и до ова денешно македонско поколение, секогаш да ја штити својата колективна и индивидуална македонска национална свест, да не се мири со неправдите, угнетувањата и националните понижувања, како завет за секој Македонец да го чувствува за својата татковина Македонија она истото, што го чувствуваше и Гоце Делчев.

(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна историско-политиколошка анализа, кои немаат никаква поврзаност со ставови на која било политичка партија, ниту со уредувачка ориентација на ниеден медиум од Република Македонија)

Поврзани теми:

Гоце Делчев|ВМРО|Македонија|Гоце

Повеќе на оваа тема:

Најнови вести од: Колумни

Лант, водечкиот светски македонист и автор на македонската граматика од 1952, ја „бетонира“ вистината за самобитноста на македонскиот јазик и народ!

Уште пред седум децении американскиот македонист Хорас Лант целосно ги поби сите негаторски тези дека некој го „измислил македонскиот јазик во 1944/1945 година“ по своја „милост“, како што „трубат“ Бугарите денес низ Европа. Во текот на својот научен престој во Македонија и врз основа на систематската анализа на фонологијата, морфологијата и синтаксата на македонскиот јазик Лант потоа ја пишува својата знаменита „Граматика на македонскиот книжевен јазик („A Grammar of the Macedonian Literary Language“), која е објавена во Скопје во 1952 година. Ова дело претставува прва целосна научна граматика на современиот македонски литературен јазик, напишана според западни лингвистички стандарди и наменета за меѓународната научна јавност. Оваа граматика го разгоре гневот на бугарските националисти, кои го сметаа македонскиот јазик како „западен дијалект на бугарскиот јазик“. Лант почина на 11 август 2010 година. Денешното навршување на 16-тата годишнина од неговата смрт е соодветна пригода за должно осврнување кон неговото македонистичко дело, кое е од исклучително значење за македонскиот народ.

Народниот херој Михајло Апостолски, генералот, кој се бореше со оружје и наука против бугарскиот окупатор и великобугарскиот шовинизам кон Македонија

„Срцевината на бугарската политика се барањето Македонија да се присоедини со Бугарија и непризнавањето на македонската нација. Таа теорија со таканаречени ‘научни методи’ денес ја разработуваат бугарските историчари. Тие се обидуваат да докажат дека Македонија е Бугарија, односно дека Македонците се Бугари. Тоа е смешно. Тоа не е историја! Како може некому му да се промени нацијата со политикантски декрет? Националното чувство не може да се промени.“ – нагласи генералот Михајло Апостолски во интервју дадено за белградскиот часопис „Дуга“ број 261 од 25 февруари 1984 година. Тоа е народниот херој, човекот што командуваше во Втората светска војна со Главниот штаб на народноослободителната војска на Македонија и првиот претседател на Македонската академија на науки и уметности. Изворните сведоштва и забелешки на Апостолски за бугарската окупација и историските манипулации на Бугарија, оставени во неговите дела, интервјуа и историски документи, се од првокласно значење за политичката и и севкупна национална историја на македонскиот народ. Денес, на 7 август 2026 година се навршуваат 39 години од неговата смрт и ова е пригода за повторно сеќавање за животот и делото на Михајло Апостолски, една од клучните личности на генерацијата, која со оружје ја извојува слободата и ја втемели државноста на македонскиот народ, а со перо и наука ја ширеше и ја бранеше македонската национална и јазична самобитност ширум Европа и светот.

Ватрослав Јагиќ, светскиот афирматор на посебноста на македонскиот народ, идентитет и јазик, наспроти сите оспорувања на неговото постоење!

На денешен ден, на 5 август 1923 година починал хрватскиот јазичар Ватрослав Јагиќ, славист со огромно значење за македонскиот јазик и македонистиката. Тој има непроценливо, пионерско значење за македонскиот народ и јазик. Како еден од најголемите светски слависти во XIX и почетокот на XX век, тој со својот научен авторитет ги извлече македонскиот јазик и македонистиката од сенката на соседните пропаганди и ги  постави на рамноправно рамниште во светската наука. Јагиќ му даде на македонскиот јазик научен легитимитет на меѓународната сцена уште пред да биде кодификуван во 1944 / 1945 година. Од непроценливо значење е широката и голема меѓународна афирмација на македонскиот јазичен идентитет, која ја вршел со своите научни активности овој хрватски и европски јазичар. Иако дејствувал во време кога македонскиот јазик немал официјален статус, Јагиќ во своите научни студии јасно го издвојувал македонскиот јазичен и дијалектен простор како посебен и специфичен во рамките на јужнословенската јазична група. Улогата на Ватрослав Јагиќ во одбраната на македонскиот национален и етнојазичен идентитет била првенствено научна: дејствувајќи како силен штит против асимилаторските пропаганди на соседните балкански држави во XIX век. Во време кога македонскиот народ немал своја држава, ниту политичка моќ, Јагиќ го користел својот авторитет како водечки светски славист, за да ја докаже научната вистина за Македонија. И денес, 103 години по својата смрт, Јагиќ продолжува жестоко да ги негира сите негирања на македонскиот народ, идентитет и јазик, во прв ред „епохалните вистини“, кои ги пласираат Бугарската академија на науки и грчките „научници“ за „непостоењето“ на македонскиот јазик и на Македонците како народ.

Ѓорѓи Абаџиев, писателот на „светлосната згорнина“ на македонскиот народ: Секој треба да си го плати долгот кон татковината!

„Навлегуваше во неговиот ум јаснина како да излегол од хаосен мрак на светлосна згорнина… Другарите, кои загинаа, го исполнија својот долг. Треба и ние да го исполниме нашиот долг… Да се свртиме кон себеси, кон нашата положба… Вистинската смисла на човечкото живеење е во непрекинливата акција, во волјата на човекот да дејствува.“ – напиша големиот македонски писател Ѓорѓи Абаџиев во својот бележит историско-психолошки роман „Пустина“ за времето непосредно пред Илинденското востание, пролетта 1903, и за солунските атентатори — гемиџиите. Абаџиев ја вградува во него пораката дека секој на свој начин треба да си го плати долгот кон својата татковина. Вчера, на 2 август се навршија 63 години од неговата смрт. Овој знаменит македонски книжевен деец како да зрачи и денес со пораките од „Пустина“ дека македонскиот народ треба токму денес да се извиши кон „светлосна згорнина“ од „хаосниот мрак“ во кој го туркаат, оти треба „да се сврти кон себе и кон положбата, во која се наоѓа“, барајќи ја „смислата на своето постоење во непрекинливата акција, во својата волја да дејствува“.

Бугарија потпиша меѓународен „Бледски договор“ во 1947 и го раскина еднострано во 1949, а сега бара примена на Вториот протокол – неусвоен записник и промена на устав!

По преговорите на 30 и 31 јули 1947 година претседателот на Југославија Јосип Броз Тито и премиерот на Бугарија Георги Димитров потпишуваат на 1 август 1947 година меѓудржавен договор познат како „Бледски договор“. Тој има  исклучително значење за македонскиот народ, бидејќи е прво официјално државно признавање на македонскиот национален идентитет и јазик од страна на Бугарија. „Бледскиот договор“ меѓу двете држави има карактер на меѓународен договор и претставува меѓународно-правен пример, кој докажува дека историските  спорови меѓу двете земји веќе биле решени во согласност со Повелбата на Организацијата на Обединетите Нации. Но, на 1 октомври 1949 година бугарската влада еднострано го раскинала „Бледскиот договор“. Денес се случува парадокс и апсурд, обединето во едно. Бугарија се откажала, поради свои национални интереси, од еден меѓународен договор со тогашна Југославија, која ги претставувала во полна мера и Македонија и македонскиот народ народ со неговите национални интереси. А денес Бугарија бара од Македонија целосно да го спроведува Вториот протокол кон „Добрососедскиот договор“ – протокол кој претставува најобичен технички документ, односно записник, кој не е ниту усвоен во Собранието на Македонија, па затоа не содржи обврска за негово спроведување. Бугарија раскинала еднострано меѓународен договор, а денес инсистира на спроведување технички документ, кој нема врска со меѓународен договор, иако ЕУ му дала „европски печат“, вметнувајќи го во Преговарачката рамка со сите во него протнати обврски за промена на устав и за „Бугари во устав“, за промена на учебници, споменици, за целосна бугаризација на сѐ што е македонско! Од аспект на меѓународното право, „Бледскиот договор“ воопшто не е „прелиминарен“ договор без никакво значење, туку претставува правно – специфичен, историски и политички важен документ, формално потпишан од Јосип Броз Тито во име на Југославија, која ја застапуваше полноважно Македонија, и од Георги Димитров во име на Бугарија.

Мисирков е интелектуалниот архитект на македонизмот, а „За македонцките работи“ е светилник за македонскиот народ и платформа за неговото битисување (3)

Севкупното дело на Крсте Петков Мисирков е платформа на македонизмот, на македонството. Би се рекло, и повеќе: тоа дело, а особено „За македонцките работи“ е светилник на македонизмот и македонскиот народ

„За македонцките работи“ на Мисирков и денес моќен бедем против сите негирања и напади врз македонскиот идентитет, националната свест и јазикот (2)

Денес, на 26 јули 2026 година се навршуваат 100 години од смртта на Крсте Петков Мисирков – еден од највеликите Македонци во сета национална, јазична и државно-политичка историја на македонскиот народ. Оваа годишнина е пригода за ново навраќање кон врутоците на неговата генијална мисла како набележување на сѐ она, што треба да го чиниме, заради нашиот опстој во сегашниве драматично разбранувани и геополитички вителни мигови во Балканот, Европа и во светот. Идеите и пораките на Мисирков, особено во неговата капитална политичко-јазична студија „За македонцките работи“, се животно важни патокази за претстојниот развој на македонската нација и на македонската држава во полза на сите нејзини граѓани.

Повикот на Мисирков за безгранична љубов кон Македонија и постојано работење за нејзините интереси – најсилно оружје за зачувување на македонскиот идентитет и јазик (1)

Денес, на 26 јули 2026 година се навршуваат 100 години од смртта на Крсте Петков Мисирков – еден од највеликите Македонци во сета национална, јазична и државно-политичка историја на македонскиот народ. Оваа годишнина е пригода за ново навраќање кон врутоците на неговата генијална мисла како набележување на сѐ она, што треба да го чиниме како народ, заради нашиот опстој во сегашниве геополитички вителни и драматично разбранувани мигови во Балканот, Европа и во светот. Идеите и пораките на Мисирков, особено во неговата капитална политичко-јазична студија „За македонцките работи“, се животно важни патокази за опстојот и идниот развој на македонската нација и на македонската држава во полза на сите нејзини граѓани.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top