Колумни

Статијата „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ на Анри Барбис од 1.9.1926 – дел од неговиот француски „Манифест на македонизмот“ (1)

„Навистина овде станува збор за една нација. Нација која има свој оригинален етнички карактер, свои традиции, свои стремежи, своја единствена и специфична личност. … Оваа нација, на самата почва на која се развила и опстојувала, каде што историјата ја засадила, со која е поврзана преку своите корени и својата култура, се третира како збир на робови и злосторници.“ – напиша славниот француски писател Анри Барбис во својата прочуена статија со наслов „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ („La question macédonienne est-elle si complexe que cela?“), која е објавена во списанието „Балканска федерација“ на денешен ден, на 1 септември 1926 година. Барбис, еден од најблескавите француски и европски интелектуалци  меѓу двете светски војни, уште пред 100 години во својата статија пишува експлицитно за Македонците како посебна нација, а не како дел од друга балканска нација.

6 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

Во споменатата статија Барбис нагласил дека македонското население историски било вкоренето во Македонија, но му биле одземени основните национални права. Денес Бугарите и Грците со фалсификати тврдат дека Македонците се „народ без историски корени“, а Барбис пред еден век јасно го кажал сосема обратното. Анри Барбис, големиот пријател на македонскиот народ, е роден на 17 мај 1873 година во Париз, а починал на 30 август 1935 година во Москва. Оваа колумна е потсетување, но и чествување на неговата личност и промакедонско дело, кое одекнало силно во неговото време во срцето на интелектуална и политичка Европа и во Балканот.

Францускиот писател уште пред 100 години говори за идентификациската одредница „македонски“, поврзано со Македонците како народ

„Оган“ во превод на македонски јазик, антивоен и автобиографски роман, настанат врз основа на дневникот што го водел војникот Анри Барбис додека бил на фронтот во 1915 година

Славниот француски писател Барбис бил добитник на највисоката француска книжевна награда „Гонкур“ (Prix Goncourt) во 1916 година. Оваа престижна награда ја добива за неговиот култен антивоен роман „Оган“ (француски: Le Feu). Во своето време тој ширум Европа уживал слава и имал статус на врвен француски и европски интелектуалец- бранител на правата на сите угнетени народи. Неговиот ангажман бил можеби најголем за правата на Македонците. Барбис говори уште пред еден век за македонски народ, ја користи идентификациската одредница „македонски“, говори и се бори за Македонија. А денес идентификациската одредница „македонски“ си ја присвојуваат Грците како да е „нивна“, благодарејќи на „Преспанскиот договор. Денес, пак, Бугарите се обидуваат целосно да го задушат Македонското прашање, претставувајќи ги Македонците и македонскиот јазик како Бугари и бугарски јазик.

Во својата статија „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ Барбис ја опишува Македонија како жртва на империјализмот, нагласувајќи во неа: „Соседните држави со својот империјализам една по друга ја сметаа Македонија како свој плен.“ Натаму тој развива слика за Македонија, која, според него, веќе не е само провинција, туку простор претворен во колонија, изложен на освојувања, протерувања и поделби. „Одамна Македонија престана да биде колонија, таа веќе стана колонија, во која беснеат инвазии и изгнанства, тоа е грабеж.“ – нагласува францускиот писател.

Навраќајќи се на последиците од трагичното распарчување на територијата на етнојазична Македонија и на живото ткиво на македонскиот народ, потоа во „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“ Барбис истакнува дека Македонија е плен и оти нејзиниот „голем, осакатен организам“ ги чувствува последиците и од меѓусебните империјалистички спорови на другите. На крајот од овој пасус тој експлицитно зборува за „тројната распарченост на Македонија“.

Опишувајќи ја тогашната судбина на македонскиот народ, Барбис продолжува дека тој е без помош од светот и е жртва на сили, што владеат со него и што го задушуваат, спротивно на принципите на правото и правичноста и на слободата на народите самите да располагаат со својата судбина. „Тој народ е скршен, распрснат, заробеник на закони што му се туѓи, без помош пред лицето на светот, жртва е на силите што владеат со него и што го задушуваат, на силите, кои ги презираат принципите на правото и правичноста, кои ги презираат слободата на народите самите да располагаат со себе, кои ги презираат сите суштински интереси и длабоките барања на едно живо општество.“ – напомнува Барбис.

Жестоките реакции на францускиот писател против теророт врз недолжното македонско  население во Пиринскиот дел на Македонија, денес во Бугарија, кој го вршеле ванчомихајловистите

Во својата статија за Македонското прашање од 1 септември 1926 година францускиот писател пишува со исклучителна симпатија за македонскиот народ. „Со наклонетост, со почит, ги насочувам своите мисли кон ова мноштво жртви. Жешката симпатија, што ја чувствувам за целото македонско население, е вистинскиот и единствен мотив за сè што го кажав и што се обидов да направам во врска со нив.“ – посочува Барбис. На крајот од статијата францускиот нобеловец ги отфрла како несоодветни решенијата, што би значеле или создавање независна македонска држава, или присоединување цела Македонија кон една од балканските држави. Наместо тоа, тој повторно ја застапува идејата за слободна федерација на сите балкански народи, односно за Македонија во состав на една „братска балканска федерација“.

Не само како француски писател и интелектуалец, туку и како општественик, Барбис се залагал силно за заштита на македонското население од тероризирање. Бил претседател на Комитетот за одбрана на жртвите од белиот терор на Балканот, со седиште во Париз. Учествувал во анкетата за теророт од ванчомихајловистите врз недолжното македонско население  и заедно со други интелектуалци испратил протестна телеграма до бугарската влада  во 1925. Во својата книга „Џелатите. Во Балканот: бел терор (еден ужасен политички процес“), објавен во 1926 година во Париз, го осудил теророт на бугарската влада на Александар Цанков во Пиринскиот дел на Македонија.

Силната критика на Барбис и кон политиките на негирањето на македонскиот идентитет особено во Егејскиот дел на Македонија, денес во Грција

Барбис бил поврзан и имал контакти со левичарски кругови околу списанието „Балканска федерација“, каде што често се застапувало правото на самоопределување на народите на Балканот. Во тие кругови македонското прашање се претставувало како нерешено национално прашање. Ставовите на Анри Барбис се реакција на асимилаторските политики: неговите текстови содржат силна критика кон политиките на негирањето на македонскиот идентитет, особено и во Егејскиот дел на Македонија. Тој сметал дека е неправедно народ со свој македонски јазик, локална култура и историски континуитет да нема право на сопствено име и национално признавање.

Историското значење на неговите ставови е исклучително, бидејќи се изнесени од познат западноевропски интелектуалец, но и со оглед на тоа што се изнесени многу пред официјалната кодификација на македонскиот литературен јазик во 1945 година. Ставовите на Барбис претставуваат пример и потврда на фактот дека во западноевропската интелектуална јавност постоеле автори што ги признавале Македонците како посебен народ. Посебно е за издвојување и неговиот „Манифест кон интелектуалците“, познат есеј и политички повик од  1927 година, со кој ги повикува писателите, уметниците и мислителите активно да се вклучат во општествените промени и да се борат за праведност.

Гробот на Анри Барбис на гробиштата Пер Лашез во Париз, Франција

Интелектуалната борба среде Франција и Европа на Барбис за вистината за Македонија, за самобитноста на македонскиот народ, македонскиот идентитет, јазик, култура и историја

Во оваа смисла, имајќи ја предвид борбата за праведно решавање на македонското прашање и за признавање на етничката оригиналност и самобитност на македонскиот народ, јазик и идентитет, „Манифестот кон интелектуалците на “ на Анри Барбис е и денес повик за праведност и кон македонскиот народ. Но, овој манифест на францускиот писател заедно со неговата статија „Дали македонското прашање е навистина толку сложено?“, како и неговото севкупно дело претставуваат веќе цел еден век, поправо, и своевиден француски „Манифест на македонизмот“, во прилог на вистината за Македонија, за самобитноста на македонскиот народ, македонскиот идентитет, јазик, култура и историја.

 Тој француски „Манифест на македонизмот“ на Анри Барбис силно зрачи веќе сто години во Франција и пошироко среде интелектуална, но и политичка Европа како жестока негација на апсурдните бугарски, грчки и сечии други обиди за негирања на  македонскиот идентитет и јазик, на етничката и идентитетската засебност на Македонците во Балканот, Европа и светот.

(продолжува)

(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна политиколошко-историска анализа, кои немаат никаква поврзаност со ниедна политичка партија во Република Македонија, ниту се став на редакцијата на „Експрес“)

Поврзани теми:

топ|Македонија|француски писател Анри Барбис поборник за вистината за Македонија и македонскиот народ|македонски народ идентитет и јазик|„Француски манифест на македонизмот“

Повеќе на оваа тема:

Најнови вести од: Колумни

Европска комисија: Остануваат правилата за влез и излез во Шенген за превозниците од Западен Балкан

Од Европската комисија информираа дека остануваат правилата за влез и излез на транспортерите од Западан Балкан во Шенген зоната, односно тие може да престојуваат 90 дена во рок од 180 денови.

Борбата на „Духовниот воин“ за Македонија Волф Ошлис против фалсификатите дека македонскиот е „вештачки јазик“, „создаден во 1944/1945“! (2)

Еден од најзначајните текстови на германскиот македонист Волф Ошлис е неговата студија „Проблемот на јазикот на Македонците во трудовите на раната германска македонистика“. Во неа тој силно аргументира дека македонскиот јазик не е некаква политичка конструкција, што започнува со некој и нечиј административен акт, туку оти македонскиот народен јазик е основата, врз која во текот на многуте векови наназад во историјата се развива современата македонска писменост.  Во оваа студија за раната германска македонистика Ошлис покажува дека постоеле германски научници, кои експлицитно ги третирале Македонците со нивниот македонски јазик  како посебен етникум и посебен јазик.

Волф Ошлис: Злонамерните соседи му ги оспоруваат идентитетот, јазикот и името на македонскиот народ, заради „апетитите“ да ја присвојат македонската земја! (1)

„Духовниот воин“ за Македонското прашање во Европа и светот проф.д-р Волф Ошлис како врвен германски политиколог, славист, публицист и професор цели пет десетлетија стоеше непоколебливо на браникот на македонската кауза, служејќи како автентичен, меѓународен глас за вистината за Македонија.  Ошлис со германска научна прецизност и своевиден македонски инает непоколебливо и неуморно ја ширеше македонската вистина низ светот. Неговиот политичко-јазичен ангажман за Македонија и Македонците, за Македонското прашање,не беше само длабок академски интерес, туку негова животна мисија, посветена на одбраната на македонскиот идентитет, историја, народ и јазик од сите обиди за нивно негирање.

Телеграмата на Рендел од 25.8.1940 од Софија за Македонците наспроти „немакедонските Бугари“, која ги урива бугарските негирања на македонскиот народ!

„Македонците сè уште се прилично под сенка… тука во Бугарија. Повеќето немакедонски Бугари сметаат дека Македонците донеле повеќе неволји… отколку што биле од корист.  .. Мнозинството од македонското население се стреми кон независна Македонска Република.“ – ќе нагласи британскиот амбасадор во Бугарија Џорџ Рендел во своето писмо, кое го испраќа до британското Министерство за надворешни работи – Форин Офисот на денешен ден, на 25 август 1940 година од Софија.

Кристина Крамер, врвниот светски амбасадор на македонскиот идентитет и јазична самобитност: Македонскиот јазик има своја историја и корени!

Проф. д-р Кристина Крамер, врвна македонистка од Канада, е добитник на годинашната најголема награда за македонистика „Воздејства“ како највисоко признание за нејзиниот извонреден и долгогодишен придонес во афирмацијата, изучувањето и претставувањето на македонскиот јазик, литература и култура во светот. Ова престижно признание, кое традиционално го доделува Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ (УКИМ), на 20 август 2026 година ѝ го врачи на Крамер ректорката Биљана Ангелова на свеченото отворање на 59-тата Летна школа на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура во Охрид. Наградата „Воздејства“ симболично го заокружува нејзиниот статус како еден од најважните современи странски македонисти. Македонските и македонистичките воздејства на Кристина Крамер траат веќе 40 години без прекин и продолжуваат со безмалку ист интензитет. Крамер е неуморен амбасадор на македонската книжевност, преведувајќи капитални дела од автори како Лидија Димковска, Гоце Смилевски, Луан Старова. За преводот на поезијата на Ацо Шопов ја освои и меѓународната награда „Драги“ во 2025 година. Канадската македонистка е и вистински светски амбасадор на македонскиот народ и неговиот македонски идентитет, на македонскиот јазик.

Лазо Ангеловски, ѕверски усмртен од грчката војска на 19.8.1948: Народ не се уништува со еден одземен живот, туку закрепнува со духот на маченикот!

„Не, јас не сум Евангелидис Лазарос, туку Ангеловски Лазо. Ние не сме Грци, туку Македонци. Јас верувам во мојот народ… Me убедувате дека не постои таков народ, но, ете, погледнете од Лерин кон север… Тие таму живеат и се радуваат на својата извојувана слобода!“ – со овие зборови му одговорил Лазо Ангеловски, револуционерот и деец за слободата на Македонците во Егејска Македонија, на началникот на затворот во Лерин во август 1948 година. Иследникот барал од претепаниот Лазо, уште незалекуван од добиените рани, да се откаже од своите револуционерни и македонски идеали. Му нудел дека ќе се спаси така. Лазо остро му се спротивставил: „Народ не умира, ниту се уништува со еден одземен живот, туку тој народ од духот на маченикот сѐ повеќе закрепнува!“ Лазо Ангеловски станува легенда на маченик мeѓy месното население во егејскиот дел на Македонија и идеал за храброст на идните македонски поколенија, запишал историчарот Христо Ивановски во својот научен труд за Ангеловски. Денес навршуваат 78 години од херојската смрт на овој велик Македонец, ѕверски усмртен од грчките монархофашисти на 19 август 1948 година.

Лант, водечкиот светски македонист и автор на македонската граматика од 1952, ја „бетонира“ вистината за самобитноста на македонскиот јазик и народ!

Уште пред седум децении американскиот македонист Хорас Лант целосно ги поби сите негаторски тези дека некој го „измислил македонскиот јазик во 1944/1945 година“ по своја „милост“, како што „трубат“ Бугарите денес низ Европа. Во текот на својот научен престој во Македонија и врз основа на систематската анализа на фонологијата, морфологијата и синтаксата на македонскиот јазик Лант потоа ја пишува својата знаменита „Граматика на македонскиот книжевен јазик („A Grammar of the Macedonian Literary Language“), која е објавена во Скопје во 1952 година. Ова дело претставува прва целосна научна граматика на современиот македонски литературен јазик, напишана според западни лингвистички стандарди и наменета за меѓународната научна јавност. Оваа граматика го разгоре гневот на бугарските националисти, кои го сметаа македонскиот јазик како „западен дијалект на бугарскиот јазик“. Лант почина на 11 август 2010 година. Денешното навршување на 16-тата годишнина од неговата смрт е соодветна пригода за должно осврнување кон неговото македонистичко дело, кое е од исклучително значење за македонскиот народ.
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top