Колумни

За „Велтвохе“ „рибата од главата смрди’, а главата на ЕУ е Урсула Лаен“! ЕУ-судот пресуди за „Фајзергејт“, но како ќе се спречи „корупциската смрдеа“?!

Пишува: Свето Тоевски „Пресудата на Европскиот суд на правдата против претседателката на Европската комисија Урсула Лаен во аферата ‘Фајзергејт’ им обезбедува политичка муниција на  широк спектар на критичари. Оваа пресуда му нанесува голем срам на нејзиниот углед, со оглед дека сѐ се случи само неколку месеци, откако Лаен јавно вети дека ќе ги брани стандардите […]

6 минути за читање

Пишува: Свето Тоевски

„Пресудата на Европскиот суд на правдата против претседателката на Европската комисија Урсула Лаен во аферата ‘Фајзергејт’ им обезбедува политичка муниција на  широк спектар на критичари. Оваа пресуда му нанесува голем срам на нејзиниот углед, со оглед дека сѐ се случи само неколку месеци, откако Лаен јавно вети дека ќе ги брани стандардите за транспарентност, ефикасност и чесност во нејзиниот втор мандат.“ – нагласува хрватскиот аналитички портал „Геополитика.њуз“ во својата анализа објавена на 14 мај 2025 година со наслов „Се стега обрачот околу Урсула Лаен: Судот на правдата на ЕУ донесе пресуда со големи последици во аферата ‘Фајзергејт“.“ Во анализата со наслов „Токсична женственост на врвот на ЕУ: Урсула фон дер Лајен станува товар. Дипломатите бараат нејзино заминување“, објавена на 26 април 2025 година во швајцарскиот магазин „Велтвохе“, Филип Гут нагласува: „Рибата смрди од главата’, а главата на ЕУ е Урсула фон дер Лаен!“ Судот на ЕУ денес одлучи и сега е уште поважно како да се спречи натамошното ширење на „корупциската смрдеа“! Се случува парадоксална ситуација: Урсула Лаен веќе неколкупати во своите посети во Македонија во последниве четири години повикува на „борба против корупцијата“, а самата таа беше под истрага, поради сомнежи за корупција од највисоко ниво, кои се потврдуваат со пресудата на Европскиот суд на правдата. Ова е како народната поговорка „Фатете го крадецот“, ама парафразирана во „европска верзија“: Урсула Лаен среде Скопје гласно вика „Фатете го корумпираниот!“, а токму таа е сега „фатена како корумпирана“!

„Геополитика.њуз“ пишува: „Постоењето на текстовите – што Комисијата првично не го потврди – беше откриено во интервју, кое фон дер Лаен го даде за ‘Њујорк тајмс’ во 2021 година. Но, извршната власт на ЕУ му рече на судот во Луксембург за време на првичното сослушување минатата година дека нивната содржина не е доволно важна, за да се класификуваат како документи – па затоа тие не се регистрирани и достапни за објавување од новинарите. Во својата изјава Европскиот суд додаде: ‘Комисијата не може едноставно да изјави дека не ги поседува бараните документи, туку мора да даде веродостојни објаснувања, што ќе им овозможат на јавноста и на Судот да разберат зошто овие документи не можат да се пронајдат’.“

Празни и бескорисни објаснувања – голема срамота

„Случајот беше правно незгоден за фон дер Лаен, бидејќи не само што таа лично го потпиша најголемиот договор за вакцини во ЕУ-блокот, туку и претседава со институцијата, задолжена за спроведување на правото на ЕУ, кое ги вклучува принципите на транспарентност и одговорност. Пресудата на европскиот суд  против Лаен обезбедува политичка муниција за широк спектар на критичари. Тоа е голем срам, со оглед на тоа што сѐ се случи само неколку месеци, откако Лаен јавно вети дека ќе ги брани стандардите за транспарентност, ефикасност и чесност во нејзиниот втор мандат. Случајот го покренаа ‘Њујорк тајмс’ и неговиот поранешен шеф на бриселското биро, кои поднесоа тужба во 2022 година против одлуката на Европската Комисија да не ги објавува текстуалните пораки.“

„Постоењето на пораките беше откриено во интервју за ‘Њујорк тајмс’ во април 2021 година: Бурла ја опиша размената на тие пораки како поттикнување ‘длабока доверба’ и олеснување на преговорите за значаен договор за вакцини. Овој договор, финализиран во мај 2021 година, вклучуваше обврска на ЕУ да купи до 1,8 милијарди дози од вакцината против Ковид-19 на ‘Фајзер-БиоНтех’, што е убедливо најголемиот од кој било друг договор, кој го има потпишано кога било Брисел.“ – објави „Геополитика.њуз“.

Урсула Лаен четири години вика низ Скопје „Фатете го корумпираниот!“ а самата е „фатена како корумпирана“!

Денес Општиот суд на Европската унија ја донесе својата одлука во врска со аферата „Фајзергејт“ и платените една милијарда евра за вакцините на „Фајзер“. Сега претстои целосно расчистување на вмешаноста и одговорноста на претседателката на Европската комисија Урсула Лаен во оваа крупна корупциска афера. Пред денешната одлука на Европскиот суд на правдата информативниот портал „Политико“ во својата анализа со наслов „Фон дер Лаен се соочува со критичен тест, бидејќи судот на ЕУ одлучува за тајните текстуални пораки од ‘Фајзергејт“ на 12 мај 2025 година имаше објавено: „Случајот е правно сложен за Лаен, бидејќи таа лично го потпиша најголемиот договор за вакцини во блокот, вреден милијарди евра, но и оти и претседава со институцијата, задолжена за спроведување на законите на ЕУ.“

Еве дел од клучните наводи во анализата на „Политико“: „Наследството на Урсула Лаен како претседател на Европската комисија ќе се соочи со голем предизвик, кога Европскиот суд на правдата ќе пресуди за тајните пораки, што ги разменила со директорот на фармацевтска компанија,  која потпиша договор за вакцини вреден милијарда евра со Брисел. Во пресуда што би можела да го одреди угледот на Урсула Лаен, Судот на правдата на Европската Унија ќе одлучи дали Европската комисија ги прекршила правилата за транспарентност, со тоа што одбила да ја објави содржината на нејзините текстуални комуникации со извршниот директор на ‘Фајзер’ Алберт Бурла.“

„Одлуката во врска со случајот ‘Фајзергејт’ ќе има далекусежни последици врз начинот, на кој највисоките функционери на ЕУ работат зад затворени врати, Таа одлука би можела да фрли сенка врз вториот петгодишен мандат на Лаен на чело на Комисијата, кој започна на 1 декември лани. Случајот е правно незгоден за Лаен: таа не само што лично го одобри најголемиот договор за вакцини во ЕУ, вреден милијарди евра, туку и претседава со институција, задолжена за спроведување на законите на ЕУ, вклучително и за принципите на транспарентност и одговорност. Ако судот донесе пресуда против неа, тоа би можело да послужи како политичко оружје за многу нејзини критичари. Тоа би било и голем срам, со оглед на тоа што поминаа само неколку месеци откако таа јавно вети дека ќе ги брани стандардите за транспарентност, ефикасност и праведност во нејзиниот втор мандат. ‘Оваа судска одлука би можела да означи пресвртница за транспарентноста во ЕУ. Кога станува збор за клучни одлуки, особено оние што влијаат на јавното здравје, треба да се избегнува тајност.’, рече Шари Хиндс, службеник за политика на ЕУ во невладината организација ‘Транспаренси интернешенел’.“

„Договорот со ‘Фајзер’ беше финализиран во мај 2021 година и вклучуваше обврска на ЕУ да купи до 1,8 милијарди дози од вакцината на ‘Фајзер-БиоНТек’ против ковид-19. Тоа е убедливо најголемиот од сите договори потпишани од Брисел. Со него беше предвидена испорака на нарачаните 900 милиони дози до 2023 година, со можност за нарачка на уште 900 милиони дози. Но, притисокот врз Лаен расте дури и без врска со овој случај. Европскиот јавен обвинител, задолжен за истрага за сериозни финансиски кривични дела против финансиските интереси на ЕУ, во март 2025 година ја потврди истрагата и оти биле испрашувани претставниците на Европската комисија како се воделе преговорите за вакцините.“ – дополнува „Политико“ во споменатата анализа.

(Авторот изнесува во оваа колумна согледувања од сопствена објективна политиколошка анализа, кои немаат никаква поврзаност со ставови на која било политичка партија, ниту со уредувачка ориентација на ниеден медиум од Република Македонија)

Поврзани теми:

еу|Урсула|Фајзергејт

Повеќе на оваа тема:

Најнови вести од: Колумни

Како некои Македонци говорат „маканглиски јазик“ и се откажуваат од духот на прадедовците и „единствената целосна татковина“!

Кога мало дете од 4 години – роден говорител на македонски јазик ќе каже „мало шипче“, наместо „мала овчичка“ (од англиски „sheep“ – овца), кога на родителите ќе им возврати со „уат?!“, наместо „што?!“, кога и зборовите за боите од англискиот јазик „грин“ („зелено“), „јелоу“ („жолто“) „ред“ („црвено“) ќе му излегуваат од устата попрво одошто соодветните македонски зборови  – примери што ги има чуено авторот на овие редови во говорната пракса во Македонија во последно време – тогаш на денешниов 5 мај, Денот на македонскиот јазик, најотворено и најискрено на себеси како македонски народ мора да си го поставиме прашањето: дали не само децата, туку и ние повозрасните започнуваме да говориме еден вид „маканглиски јазик“? А кога ќе го придодадеме кон претходните примери, кои ги има бездруго и многу повеќе, уште и фактот дека на детските родендени во Македонија многу повеќе се пее и се слуша „хепи брд ту ју, мај диар…“, одошто „среќен ти роденден, мое драго…), тогаш се отвора на овој празничен ден и второто длабоко вознемирувачко и алармантно прашање: кај ни оди нашиот мајчин македонски јазик, што се случува со него?!

Утврдувањето на македонската азбука на 3 мај 1945 – чин од немерливо значење за „бетонирањето“ на идентитетот и јазикот на македонскиот народ во светот

На денешен ден, на  3 мај 1945 година се случи еден од вајважните моменти во поновата политичко-национална и културно-јазична историја на македонскиот народ, со немерливо значење за затврдувањето на македонскиот јазик и идентитет на македонскиот народ во Балканот, во Европа и светот. Народната влада на Федеративна Македонија донесе решение за утврдување на македонската азбука која има 31 буква. Министерскиот совет на НР Македонија, по повеќемесечната работа на неколку комисии, врз основа на Резолуцијата на последната Комисија за јазик и правопис при Министерството за народна просвета, ја усвои македонската азбука, заснована врз фонетскиот принцип. Фонетскиот принцип значи дека за секој одделен глас во јазикот има буква во азбуката. На 5 мај азбуката се официјализира со Решение на Народната влада на Федерална Република Македонија. По два месеца  Министерството за просвета го озакони првиот правопис на македонскиот јазик.

Трифун Хаџијанев, прекалениот деец за македонската кауза и организатор на работнички штрајкови во Воденско, стрелан од германските окупатори на 1 мај 1944

На денешен ден, на 1 мај во 1944 година е убиен прекалениот деец за македонската национална кауза и револуционер Трифун Хаџијанев од страна на германските окупаторски власти во злогласниот затвор „Хајдари“ во близина на Атина. Заедно со група од 200 македонски и грчки антифашисти Хаџијанев е стрелан во знак на одмазда за убиството на еден германски генерал од страна на грчките сили на отпорот. Има силна симболика во фактот што македонскиот патриот-антифашист  Хаџијанев бил ликвидиран случајно токму на 1 мај, на меѓународниот Ден на трудот, посветен на борбата за зачувување и унапредување на правата на работниците: тој бил борец не само за националната, туку и за социјалната слобода и социјалните права на македонскиот народ во Воденско, во Егејска Македонија, денес во Грција. Во дваесеттите и 30-тите години од минатиот век Трифун Хаџи Јанев како синдикален функционер бил организатор и водач на повеќе работнички штрајкови во Воден. Денешната 82-ра годишнина од неговата смрт е соодветен повод за чествување и навраќање на животот и револуционерната дејност на овој македонски патриот и борец за слободата и идентитетот на македонскиот народ во Егејскиот дел на Македонија, денес во Грција.

Шатев: Солунските атентатори се највишата пројава на човечкиот индивидуализам, што ги крои судбината и цврстината на наредните македонски поколенија!

Под мотото „Чествување за бесмртните“ Општина Велес денеска ја одбележа 123 годишнината од Солунските атентати и саможртвата на гемиџиите за Македонија. Со серијата бомбашки напади, изведени од 28 април до 1 мај 1903 година во Солун, младите интелектуалци, повеќемината велешани, сакаа да ѝ го свртат вниманието на Европа кон Македонија, поробена од Турците. Павел Шатев, единствениот преживеан од сите нив, во своите „Спомени“ ќе запише: „Таму, во урнатините на македонската столица Солун, Гемиџиите сакаа да ги збришат и своето месо и своите имиња, оставајќи ги да живеат над нивните останки македонскиот дух за слобода и благосостојба и копнежите за светли дни… Солунските атентатори се највишата пројава на човечкиот индивидуализам, којшто ја крои судбината, но и цврстината на наредните македонски поколенија“.

„Географијата на економското, животното и политичкото незадоволство“ создава голем отпор кон проширувањето на ЕУ и е закана за нејзиното постоење!

ЕУ се обидува да го унапреди проширувањето како „геополитички императив“, мотивирана главно од желбата да ја прими Украина во своите редови по секоја цена и затоа му дава на проширувањето третман на „геополитичка неопходност“. Но ЕУ се соочува со длабок внатрешен отпор кон проширувањето, поттикнат од „географијата на незадоволство“ во постојните земји-членки. Експертите истакнуваат дека европските региони, што доживуваат долгорочен индустриски пад, висока невработеност, низок квалитет на јавните услуги и на здравството и јавниот транспорт, се главните носители на евроскептицизмот и противници на европската интеграција. Тие европски региони искажуваат негативно расположение против „далечните елити во Брисел“, но и и против приемот на нови држави во ЕУ. Според експертите, „географијата на незадоволство“ многу ги отежнува плановите за проширувањето на ЕУ со Украина, Молдавија и од Западниот Балкан, меѓу кои и Македонија. Taa „географија на економско незадоволство“ веќе се претвора и во масовна „географија на животно и политичко незадоволство“ низ целата Европска унија и европскиот континент.

Егејска Македонија меѓу „неважните места“ во Грција и чувство на „етничка исклученост“ кај Македонците од грчките економски политики

Концептот на „географијата на економско незадоволство“ на д-р Андрес Родригез-Позе, професор по економска географија во Лондонската школа за економија и политички науки, надополнет од други експерти и со „географија на политичко незадоволство“, во овие месеци од 2026 година е јасно видлив во редица региони и градови во Грција. Во оваа држава има зголемени територијални нееднаквости на регионите во нивниот економски развој. Кажано со терминологијата на Позе, во Грција тоа се „места кои не се важни“, „заборавени од далечните елити“ и упаднати во „развојна стапица“, што означува оневозможеност на развојот за односните региони.. Народски кажано, ваквите во значителна, или во голема мера „забаталени места“ се наоѓаат во северниот дел на Грција, во нејзините периферни, пригранични административно – управни региони Западна Македонија, Централна Македонија и Источна Македонија и Тракија. Станува збор за градовите и селата во регионите на: Лерин (Флорина), Костур (Касторија) Воден (Едеса), Кукуш (Килкис), Сер (Серес), Пазар (Јаница), Саботско (Аридеа) и Драма (Драма). Дали е „случајно“, или не е, тоа што овие „неважни места“ се, поправо, Егејскиот дел на некогашната етногеографска Македонија, но и тоа што, во нив, покрај други, живее и македонско население во поголема, или помала мера?!

На собирот во Милано европските десничари ја нарекоа ЕК „Марсовци од ЕУ“ и порачаа: Ќе им ја суспендираме политиката на погрешен курс и приоритети!

„Европската комисија и Меѓународниот монетарен фонд се раководени од Марсовци и тие се злонамерна двојка, но ние ќе ги симнеме назад долу, на планетата Земја!“ – остро порача од собирот во Милано изминатата сабота Матео Салвини, лидерот на италијанската десничарско-суверенистичка партија Лига, кој е и вицепремиер и министер за инфраструктура во актуелната италијанска влада. На овој собир на европските суверенисти Салвини го кажа ова како негова реакција кон препораките за штедење на енергијата во семејствата во Европа, означувајќи ги функционерите од Европската комисија и од Меѓународниот монетарен фонд како „луѓе, кои не се во допир со европската реалност“.

Ацо Шопов и неговиот тестаментален „завет кон татковината Македонија и слободата како многу поголеми од сопствениот живот“

Денеска, на 20 април, 2026 година се навршуваат 44 години од смртта на Ацо Шопов, на великиот поет на македонските борби и страданија, на македонските стремежи и идеали. Ова е нова пригода за осврнување, но и за соодветно чествување на неговата личност и неговото творештво како еден од основоположниците на современата македонска поезија и воопшто на современата македонска книжевност. „Од дамни дамнини расте ова дрво на сува рида без вода … но во него шуркаат сите живи сокови на светот. … Ветришта диви го сардисуваат и сеништа темни, … суши змијарници му ги смукаат корењата земни, но тоа од пркос зазеленува и расте … дрвото опстојува и останува.“ – напишал Шопов во 1980 година во својата последна песна и истоимена стихозбирка „Дрво на животот“, кое поетски го симболизира со Македонија. Во оваа бележита песна тој му оставил моќно тестаментално завештание на својот македонски народ, кое бездруго уште посилно одекнува денес: во овие мигови кога од сите страни многумина од петни сили се устремиле да ја урнисаат Македонија во бездната на непостоењето, Македонците треба да ги зачуваат „корените на македонското дрво на животот“. Дека треба да ја зачуваат и да ја извишат својата татковина на врвот на планината на постоењето, каде што опстојува дрвото на нејзиниот живот, со своите корења, длабоко проникнати во сите векови и епохи на постоењето низ историјата!
Сите вести од Колумни

Најнови вести

To top